waterdruppeltjes aerosols verspreiden bacteriën MIT

Water associëren we vaak met zuiverheid. Maar eigenlijk is het een zeer aantrekkelijke omgeving voor talloze bacteriën. Het Amerikaanse Massachusetts Institute of Technology (MIT) zocht uit hoe grondbacteriën door regendruppels worden verspreid. Met een blits filmpje als resultaat.

Wanneer een regendruppel op de grond breekt, dan vliegen er talloze minidruppeltjes de lucht in. Bodembacteriën die op de oppervlakte liggen worden daarmee tegen wil en dank via de waterdruppeltjes verder verplaatst. En als er een sterke wind staat, dan kunnen deze bacteriën een reis van verschillende meters, misschien zelfs kilometers maken. Een waterdruppeltje of aerosol kan wel duizenden bacteriën met zich meedragen.

Het filmpje van het MIT gaat nog een stapje verder. Het laat zien dat zelfs als een regendruppel niet openbarst, er ook bacteriën verspreid kunnen worden. Als de omstandigheden (snelheid, type grond, temperatuur) gunstig zijn kan een gevallen regendruppel kleine hoeveelheden luchtbelletjes in zich hebben. En net zoals bij een druppel bruiswater komen de belletjes naar boven en barsten open.

Bekijk het traject dat de waterdruppeltjes (met de bacteriën) afleggen

In het animatiefilmpje zie je dat de waterdeeltjes die de gebarsten luchtbelletjes creëren verder worden geblazen door de wind. Volgens de onderzoeker lukt dit het beste op een klei-achtige bodem en bij hoge temperaturen. Aangezien deze twee dingen vaak in tropische gebieden voorkomen, schatten ze in dat dit fenomeen vooral daar meer optreedt. Mede daardoor houden de MIT-onderzoekers hoog dat hun onderzoek nuttig kan zijn in de strijd tegen ziekmakende bacteriën.

Vele misverstanden over bacteriën

Maar een microbioloog zoals Paolina Garbeva van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) is niet zo onder de indruk van dit idee: "De MIT-onderzoekers zijn allemaal ingenieurs en geen microbiologen. Het is wel interessant om meer over de technische kant van hun verhaal te leren, maar dat bacteriën zich via regen verspreiden is voor een microbioloog eigenlijk niets nieuws.”

Ook vindt Garbeva het erg jammer dat weer vooral het ziekmakende aspect van sommige bacteriën benadrukt wordt. “Dat is niet helemaal ongegrond,” zegt de onderzoeker. “Maar, hoewel een gram grond vaak miljoenen verschillende soorten bacteriën bevat, is slechts een zeer klein percentage daarvan schadelijk. Vele andere bacteriën hebben juist een gezonde werking op planten, mens en dier. Bovendien dragen vele bacteriën bij aan een goed ontwikkeld immuunsysteem.”

Sommigen zouden misschien verrast kunnen zijn dat vele bacteriën van water houden. Is water alleen daarom geen garantie voor een goede hygiëne? “Nee,” zegt Garbeva. “Vele bacteriën voelen zich juist aangetrokken tot water. Het is daarom ook zo belangrijk dat je je handen afdroogt na het wassen. Met natte handen trek je veel sneller nieuwe bacteriën aan.”

Young Soo Joung et al., Bioaerosol generation by raindrops on soil, Nature Communications, 07-03-2017