De Marskolonisatie van Musk: 'onrealistisch optimistisch' maar onvermijdelijk

28 september 2016

Je krijgt er een onwerkelijk gevoel van. De animaties die Elon Musk laat zien in de presentatie van zijn plannen om mensen op Mars te krijgen, roepen beelden uit sciencefictionfilms op. Alleen is het nu menens. Over acht jaar moeten zijn eerste klanten op de rode planeet aankomen. Hoe realistisch zijn deze plannen?

Aan ambitie heeft het de van oorsprong Zuid-Afrikaanse ondernemer Elon Musk nooit ontbroken. In de afgelopen tien jaar heeft hij de wereld herhaaldelijk geschokt met zijn aanvankelijk absurd aandoende plannen die hij nog lijkt te realiseren ook. Zo wil Musk eigenhandig de verbrandingsmotor de wereld uit helpen. Na twee modellen elektrische sportwagens voor de vermogende klant, kondigde zijn bedrijf Tesla dit jaar een model aan voor het middensegment. Dat brengt elektrisch rijden binnen het bereik van de massa. Ook wil Musk een hyperloop bouwen. Dit is een soort ondergrondse buizenpost waarmee mensen met een vaart van 1.200 km/u tussen Los Angeles en San Francisco moeten worden vervoerd. Als het even meezit, start de bouw dit jaar nog.

Marsraket

Onrealistisch optimistisch

Musks ambities zijn groter dan de aarde. Zijn droom is van de mens een multiplanetaire soort te maken. De eerste stap die hij hiervoor gaat nemen is de kolonisatie van Mars. Dat hij met zijn bedrijf SpaceX Mars wil bereizen, was al bekend. Gisteren presenteerde hij hoe dit gaat gebeuren. In 2018 moet de eerste onbemande capsule naar de rode planeet reizen, in 2023 vertrekken honderd mensen die in 2024 zullen arriveren. Uiteindelijk moet er een volledig zelfvoorzienende stad verrijzen.

‘Onrealistisch optimistisch,’ noemt Daphne Stam, planeetonderzoeker aan de TU Delft, het plan. Dat het ervan gaat komen, betwijfelt ze echter niet. Het aantal mensen dat Musk naar Mars wil sturen en de termijn waarop dat moet gebeuren, noemt ze ‘verbazingwekkend’. De techniek die Musk presenteert is wel realistisch en voor een deel al door SpaceX ontwikkeld. Zo heeft het bedrijf in vrij korte tijd de Falcon 9 ontwikkeld, een herbruikbare raket die satellieten in hun baan om de Aarde brengt. Toch moet er nog heel veel gebeuren, bijvoorbeeld om terugreizen mogelijk te maken. Daarin verschilt dit plan van dat van Mars One, een Nederlands initiatief dat in 2026 vier mensen per enkele reis naar Mars wil sturen. ‘Als je terug wilt, heb je veel brandstof nodig en een enorm grote raket,’ vertelt Stam. Musk wil ter plaatse brandstof maken uit het aanwezige water en CO2. De hiervoor benodigde technologie is er nog niet.

Leven binnenshuis

Stam is blij met de wilde plannen van Musk. ‘Dit soort initiatieven zijn nodig om ergens te komen,’ zegt ze. Juist dat een bedrijf dit op zich gaat nemen, kan een flinke versnelling van het proces betekenen, verwacht ze. Ruimtevaartorganisaties als NASA en ESA zijn erg bureaucratisch en daardoor traag. NASA is bovendien sterk afhankelijk van geldstromen die bij de aanstelling van een nieuwe president zomaar op kunnen drogen. En ESA moet opdrachten aan alle landen die bijdragen uitbesteden. Musk kan alles zelf ontwikkelen of zelf beslissen met welke andere bedrijven hij in zee gaat en kan er een groot budget voor vrijmaken.

Of het nu binnen acht jaar is of later, er komt een dag dat de eerste mens voet op Mars zet. Dat kan in een missie zoals die in The Martian wordt voorgesteld. Een klein onderzoeksteam dat zich tijdelijk op de planeet vestigt om wetenschappelijk onderzoek te doen. Musk gaat dat niet ver genoeg. Hij is uit op permanente kolonisatie. Dat gaat nog een flinke uitdaging vormen. Mars is geen aangename plek om te vertoeven. Er zit geen zuurstof in de atmosfeer, voornamelijk koolstofdioxide. Het is er ijzig koud met een gemiddelde temperatuur van -55 graden Celsius. De planeet heeft geen magnetisch veld en wordt constant gebombardeerd door protonen en elektronen afkomstig van de zon. Blootstelling hieraan leidt tot schade aan het DNA en vergroot de kans op kanker. Dat veroordeelt de Marskolonisten tot een leven binnenshuis, onder de grond of in een ruimtepak. Bovendien krijgen ze eens in de paar jaar een flinke stofstorm voor de kiezen.

Trailer The Martian

Aan de bak

In de presentatie van Musk krijgt Mars een groene gloed alsof het oppervlak begroeid is geraakt door vegetatie. Terravorming wordt dat genoemd. Stam ziet geen reden waarom planten niet op Mars zouden kunnen groeien, onder invloed van zonlicht kunnen planten de koolstofdioxide in de atmosfeer omzetten in koolhydraten en zuurstof. Dit zou ervoor kunnen zorgen dat Mars weer een dikkere atmosfeer krijgt. Beperkende factor is op dit moment de afwezigheid van vloeibaar water (er zit wel bevroren water in de bodem). Mocht het lukken, dan duurt het honderden miljoenen jaren voordat het enigszins leefbaar wordt.

De Marskolonisten van Musk zullen dus in een woestijn met een vijandig klimaat leven. Overleven is er niet makkelijk. Ze zullen bij aankomst direct aan de bak moeten om infrastructuur aan te leggen, gebouwen te maken en de voedselproductie op gang  te brengen. Het is dan ook van belang om mensen te sturen die dit kunnen. Stam vindt het dan ook geen goed idee om alleen mensen te sturen die zich een ticket van 200.000 dollar kunnen veroorloven. ‘Wie gaat dan de wc schoonmaken?’

Maandorp

Net als Musk vindt Stam het wenselijk dat we andere planeten gaan ontdekken. Voor Musk is de overleving van onze soort een belangrijke drijfveer. Mochten we onze planeet kwijtraken, dan kunnen we op andere voortleven. Stam ziet Mars niet als een plek om naar uit te wijken. ‘De mens kan in de komende miljoenen jaren niet lekker leven op Mars,’ zegt ze. Voor Stam zijn de nieuwsgierigheid van de ontdekkingsreiziger en de wetenschap de belangrijkste redenen om naar andere planeten af te willen reizen. ‘Wat je met een karretje kunt onderzoeken blijft beperkt.’

Maandorp

Musk is trouwens niet de enige met plannen om hemellichamen te koloniseren. Zo wil lucht- en ruimtevaartbedrijf Lockheed Martin wil in 2028 zes mensen naar Mars sturen om er een Mars Base Camp te bouwen. Johan-Dietrich Wörner, directeur van de ESA wil een maandorp stichten. Hier kunnen wetenschappers onderzoek doen, bedrijven grondstoffen delven en toeristen op vakantie gaan. Omdat de maan relatief dichtbij is, is het heen en weer vervoeren van goederen en mensen en communicatie met Aarde een stuk eenvoudiger. Wörner ziet de maan ook als springplank naar Mars. Maar wanneer de eerste ESA raket daar aankomt, zullen de passagiers verwelkomd worden door de kolonisten van Musk. Want als het er al van komt, is het maandorp ‘pas’ in 2030 klaar.

Volledige presentatie door Elon Musk (vanaf 20:50)