Je hond heeft een beter geheugen dan je denkt

23 november 2016

Mensen zijn goed in het onthouden van triviale gebeurtenissen. Die ene autorit onderweg naar de vakantie in Frankrijk, het ijsje dat je ooit knoeide op je nieuwe schoenen, de tachtigste verjaardag van je oma. Nieuw onderzoek laat zien dat honden op dezelfde manier herinneringen kunnen opslaan. Lijken honden meer op mensen dan we dachten?

Ons geheugen voor persoonlijke gebeurtenissen heet het ‘episodische geheugen’. Herinneringen die gebonden zijn aan een specifieke plaats en tijd vallen hieronder. Het episodisch geheugen is lang exclusief toegeschreven aan mensen. Dieren zouden geen besef hebben van tijd en alleen in het heden leven. De afgelopen decennia is veel onderzoek gedaan om deze bewering te toetsen. Primaten bleken bijvoorbeeld in staat locaties van gereedschap tot wel drie jaar na het verstoppen ervan te onthouden.

Doe als ik doe

Veel van het episodisch-achtige geheugen in dieren is bedoeld om voor hen relevante gebeurtenissen te onthouden. Naast gereedschap is ook een voedsel-verstopplek daar een goed voorbeeld van. Mensen kunnen daarnaast ook herinneringen oplepelen die oorspronkelijk helemaal niet zo belangrijk leken. Hongaarse onderzoekers laten deze week in Cell Press zien dat ook honden beschikken over een episodisch geheugen voor gebeurtenissen die ogenschijnlijk onbelangrijk zijn.

De wetenschappers gebruikten hiervoor de Do as I do methode. Hierbij leerden 17 honden een actie van hun baasje na te doen. Springt hun baasje in de lucht en geeft hij vervolgens het ‘Do it!’ commando, dan doet de hond het ook. Vervolgens trainden de wetenschappers de honden om juist te gaan liggen als hun baasje een willekeurige actie uitvoerde. Hierdoor raakten de honden gewend aan het commando te gaan liggen en vergaten ze als het ware dat ze ooit hadden geleerd de acties juist na te doen.

Episodisch geheugen honden VIDEO

Dieren zijn net als mensen

Op het moment dat de honden zo getraind waren dat ze automatisch gingen liggen als hun baasje iets deed, verrasten hun baasjes hen door het ‘Do it!’ commando te roepen. De honden reageerden en deden de actie na. Dat laat zien dat honden beschikken over een episodisch geheugen voor zaken die op zichzelf onbelangrijk lijken. Door de honden na een minuut en na een uur te testen, konden de wetenschappers bevestigen dat het effect ook op langere termijn standhield.

Universitair docent diergeneeskunde Matthijs Schilder noemt de publicatie interessant. ‘De studie heeft voor elkaar gekregen te voorkomen dat de honden hun bazen puur zouden imiteren. Het is mooi nieuw bewijs voor het episodisch geheugen van honden voor niet-relevante zaken.’ Dat niet alleen mensen hiertoe in staat zijn, is een belangrijke aanwijzing dat de scheiding tussen mensen en dieren minder prominent is dan soms wordt geclaimd.

Honden zullen niet uit zichzelf dergelijk gedrag vertonen, aldus Schilder. Je moet ze wel trainen. Volgens Schilder is de studie bijzonder relevant omdat de hond een sociaal dier is: ‘Die moet weten wat anderen in zijn omgeving doen. Dat hij dat onthoudt, is nu sterk aangetoond.’

Fugazza et al.: "Recall of Others' Actions after Incidental Encoding Reveals Episodic-like Memory in Dogs", Cell Press (2016)