De impact van de ramp is daarbij niet de doorslaggevende factor, laten de onderzoekers zien, die zal eerder leiden tot zaken als een posttraumatisch stresssyndroom. Nee, de belangrijkste factor lijkt het kwijtraken van het huis te zijn. En hoe ernstiger de beschadiging van het huis, hoe groter de kans op dementie. In de eerste plaats zijn mensen die hun huis kwijtraken duidelijk vaker depressief – en depressie is weer een risicofactor voor dementie – en in de tweede plaats leidt het tot een verlies aan sociale contacten. Het opmerkelijke is dat vooral het gemis aan contact met buren en andere mensen uit de onmiddellijke omgeving een grotere kans op dementie geeft. Het verlies aan vrienden en familie bleek geen risicofactor. Een goede buur is dus blijkbaar echt beter dan een verre vriend.

Hulpverleners letten in de nasleep van een natuurramp vaak vooral op specifieke psychologische problemen, zoals bijvoorbeeld het genoemde posttraumatisch stresssyndroom. Maar als oudere mensen uit hun vertrouwde omgeving worden geplaatst, kan dat dus leiden tot depressie en verlies van sociale contacten, en daardoor geestelijke achteruitgang. Dat is een factor om rekening mee te houden in de nasleep van zo’n ramp, zeggen de onderzoekers.

Hiroyuki Hikichi et al, Increased risk of dementia in the aftermath of the 2011 Great East Japan Earthquake and Tsunami, in PNAS, 25 oktober 2016.