Mensachtig fossiel schedel cranium

Een 400.000 jaar oude schedel van een mensachtige is ontdekt in Portugal, in de buurt van Lissabon. Deze vondst is bijzonder, omdat de onderzoekers van de Binghamton University dit fossiel in de nabijheid van verbrande dierenbotten en stenen gereedschap ontdekten.

In 2014 was de hersenpan al ontdekt, maar deze zat nog vast in een groot en stevig blok steen. Het duurde vervolgens twee en een half jaar om de schedel beetje bij beetje uit het gesteente te verwijderen. Daarom werd de archeologische vondst vandaag pas gepubliceerd in Proceedings of the National Academy of Sciences.

Weinig fossielen uit deze periode

De schedel dateert van circa 400.000 jaar geleden. “We kennen uit dit tijdperk – het Midden-Pleistoceen – weinig fossielen uit Europa en de meeste die wij kennen komen uit een grot in Spanje”, aldus Gerrit Dusseldorp, archeoloog aan de Universiteit van Leiden. “Voorbeelden zijn nog een kaakje uit Duitsland en een dijbeen uit Engeland. Zo’n grote schedel is dus een erg interessante vondst.”

Dusseldorp: “Uit de vondsten in Spanje kwam naar voren dat in het Midden-Pleistoceen de vroegste anatomische kenmerken van neanderthalers te zien zijn.” De schedel uit Portugal ziet er anders uit dan de Spaanse fossielen. De Portugese hersenpan heeft een aantal neanderthaler-kenmerken die de schedels uit Spanje niet hebben en andersom. Volgens de auteurs van het artikel betekent dit dat er waarschijnlijk gedurende dit tijdperk meer variatie binnen de mensachtigen in Europa bestond dan gedacht.

Vuistbijlen pleistoceen Acheuleen

Stenen gereedschap en vuur

“In de vindplaats in Spanje zijn niet veel werktuigen gevonden”, aldus Dusseldorp. Bij de schedel in Portugal ontdekten de archeologen zowel dierlijke resten als stenen werktuigen, waaronder verschillende vuistbijlen (zie afbeelding boven deze paragraaf). Een andere interessante vondst is dat een deel van de dierenbotten verbrand is. Dusseldorp: “Dat maakt het een van de vroegste vindplaatsen in Europa met goed bewijs voor het gebruik van vuur door mensachtigen.”

Daura, J. et al. New Middle Pleistocene hominin cranium from Gruta da Aroeira (Portugal); Proceedings of the National Academy of Sciences; 13-03-2017