ritalin

Ritalin werkt in kinderhersenen anders dan bij volwassenen. De effecten van de stof blijven zichtbaar, ook als het medicijn niet meer in het lichaam is. Dit blijkt uit promotieonderzoek uitgevoerd door Anouk Schrantee onderzoek onder leiding van prof. Liesbeth Reneman in het AMC te Amsterdam.

‘Het is de eerste keer dat er is gekeken naar verschillen in het effect van Ritalin op de hersenen van volwassenen en kinderen’, aldus professor Liesbeth Reneman. Het ADHD-medicijn blijkt de doorbloeding in kinderhersenen langdurig te verhogen; een indirecte maat voor de concentratie van het boodschapperstofje dopamine.

Dit artikel is in augustus 2016 geschreven, toen het onderzoek voor het eerst werd gepubliceerd in JAMA Psychiatry. 

Verhoogde doorbloeding in kinderhersenen

De proefpersonen slikten vier maanden lang Ritalin. Een week na de laatste dosis stelden de onderzoekers met een speciale MRI-scan nog steeds een verhoogde doorbloeding vast in de kinderhersenen. Bij de volwassenen was er geen meetbare verandering. ‘Het lichaam breekt Ritalin binnen een dag af’, aldus Reneman. ‘Als we na een week verschil vinden, dan duidt dat op een langdurige verandering.’

Goed of slecht?

Uit het onderzoek blijkt niet of de gemeten verandering goed of slecht is. Toch is dit volgens Professor Reneman een belangrijke vondst: ‘Dit onderzoek was nodig omdat Ritalin vaak wordt voorgeschreven aan kinderen, terwijl de effecten voornamelijk in volwassen proefdieren en mensen zijn onderzocht. Volwassenen hebben, in tegenstelling tot kinderen, een brein dat grotendeels is uitontwikkeld’.

‘Daarnaast blijkt uit proefdieronderzoek dat de langetermijneffecten van het medicijn pas duidelijk worden als de hersenen zijn volgroeid. Volwassen ratten, die eerder behandeld waren met Ritalin, bleken gevoeliger voor stress, angst, depressie en minder gevoelig voor verslavingen.’

Toch hoeven we volgens de onderzoekster niet te stoppen met het voorschrijven van Ritalin. ‘Het gebruik bij kinderen moet goed worden afgewogen tot er meer bekend is over de effecten op lange termijn. Het middel zou alleen moeten worden gegeven aan kinderen die daadwerkelijk ADHD hebben en hiervan aanzienlijke hinder ondervinden.’

De wetenschappers onderzochten ongeveer 50 kinderen en 50 volwassen. De helft van de proefpersonen kreeg Ritalin en de andere helft een placebo. Alle deelnemers hadden ADHD en gebruikten daar niet eerder medicijnen voor.

De relatie tussen dopamine en ADHD

Dopamine is een boodschapperstofje in de hersenen dat ook wel het gelukshormoon wordt genoemd. Het is betrokken bij plannen, het onderdrukken van impulsen en het vasthouden van aandacht. Bij ADHD patiënten is er een dopaminetekort in de hersenen en Ritalin verbetert dit.

Luister het gesprek uit augustus met Liesbeth Reneman terug:

Ritalingebruik te zien in kinderhersenen

Ritalingebruik te zien in kinderhersenen

Onderzoekers hebben aangetoond dat het effect van ritalin in kinderhersenen langer aanhoudt dan in de hersenen van volwassenen. Lara Rense praat erover met Liesbeth Reneman, hoogleraar Neuroradiologie aan AMC in Amsterdam.