aapje

Ongelijkheid in sociale klasse beperkt zich niet tot inkomens en opleidingsniveaus. Ook de gezondheid komt in het gedrang. Nieuw onderzoek laat nu zien dat het immuunsysteem van makaken verbetert als zij stijgen op de sociale ladder.

Toegang tot zorg of persoonlijke levensstijl zijn de meest genoemde oorzaken als het gaat om verschillen in levensverwachting en vatbaarheid voor ziekten tussen hogere en lagere klassen.Het onderzoek, dat deze week is gepubliceerd in Science, wijst een andere schuldige aan. Status an sich heeft invloed op het immuunsysteem, zelfs als andere risicofactoren niet aanwezig zijn.

Sociale status beïnvloedt immuunsysteem

De gedragsimmunologen deden onderzoek naar 45 vrouwelijke rhesus-makaken. Deze apensoort vormt in het wild stabiele sociale hiërarchieën. In gevangenschap is het mogelijk deze pikorde te manipuleren door de apen in volgorde aan nieuw gevormde groepjes te introduceren. Apen die eerder bij de groep kwamen, hebben dan een hogere sociale status dan apen die later aansloten.

Een jaar lang hebben de onderzoekers de apen in negen groepjes gehouden, waarna ze de groepen door elkaar gooiden. Dit deden ze op zo’n manier dat apen die eerder een lage sociale status hadden, nu een treetje hoger op de lader kwamen, en omgekeerd. Ook deze groepen bestudeerden ze voor een jaar. Om het immuunsysteem te bestuderen, namen ze van elke aap bloedmonsters af in zowel het eerste als het tweede jaar.

Verschillende genen actief

Genen kunnen ‘aan’ of ‘uit’ staan. Dit kan veranderen gedurende de levensloop en heeft invloed op fenotypische kenmerken van een organisme. De wetenschappers onderzochten de stand van 9.000 verschillende genen. Meer dan 1.600 bleken op verschillende manieren actief in alfa-aapjes en ondergeschikte dieren. Hoge sociale dieren hadden een grotere hoeveelheid aan natural killer cellen of NK-cellen. Ook helper T-cellen kwamen bij deze dieren vaker voor. Deze cellen vormen de eerste verdedigingslinie van het immuunsysteem.

Als de dieren wisselden van groep en lagere dieren een hogere status kregen, veranderde hun immuunsysteem zodat het meer ging lijken op dat van alfadieren. De mate waarin dieren gepest van groepsgenoten moesten verdragen of juist een populair maatje waren om te vlooien, had eveneens invloed op het immuunsysteem. De onderzoekers concluderen dat positieve interacties net zo belangrijk of misschien zelfs belangrijker zijn dan welke plek op de sociale ladder een aap heeft. Er zijn namelijk ook apen met een lage sociale status, maar wel een goed werkend immuunsysteem.

Immuunsysteem reageert anders

Om het verschil in immuunsysteem verder te testen, injecteerden de immunologen de bloedmonsters met een bacteriële infectie. Bij de monsters van de lager geplaatste apen reageerde immuunsysteem veel heftiger. Dit zou volgens de onderzoekers kunnen verklaren waarom mensen aan de onderkant van de samenleving vaker last hebben van immuunziektes zoals diabetes.

Stijgen op de sociale lader verbetert dus het immuunsysteem van rhesus-makaken. Of dit ook voor mensen geldt, is nog niet duidelijk, daar is waarschijnlijk meer onderzoek voor nodig.

"Social Status Alters Immune Regulation and Response to Infection in Macaques," Noah Snyder-Mackler, et al. Science (2016).