geheugen brein

Geheugenatleten kunnen in een hele korte tijd duizelingwekkend veel uit hun hoofd leren en vervolgens onthouden. Volgens onderzoekers van het Radboud Universitair Medisch Centrum (Radboudumc) in Nijmegen is dit geen aangeboren talent, maar kunnen mensen met een normaal geheugen het ook leren. Door zes weken lang dertig minuten per dag te trainen, veranderen je hersenen steeds meer in die van een geheugenkampioen.

Geheugenatleten zijn gespecialiseerd in het onthouden van verschillende vormen van informatie, zoals nummers, woorden en plaatjes. Het wereldrecord voor de meeste woorden onthouden in vijf minuten staat momenteel op 134. Dit klinkt als een prestatie die alleen weggelegd is voor hele knappe koppen, maar niets is minder waar. Uit nieuw onderzoek van de Radboudumc blijkt dat je het leveren van buitengewone geheugenprestaties kunt leren.

Reizen om te onthouden

Veel geheugenatleten gebruiken een virtuele reismethode als geheugensteuntje. Hierbij koppel je getallen of woorden aan specifieke locaties. Eerst neem je een route in je hoofd, bijvoorbeeld de weg van je huis naar je werk. Selecteer binnen deze route belangrijke punten, zoals stoplichten en standbeelden. Als je een lijst met woorden moet leren koppel je vervolgens deze woorden aan deze herkenningspunten. Moet je de woorden opnoemen, dan ga je in je hoofd deze route weer langs.

Volgens de eerste auteur, Martin Dresler, werkt deze methode, omdat onze breinen niet geëvolueerd zijn om abstracte dingen te onthouden als getallen of woorden. “In de oertijd was navigeren belangrijk om te weten waar je voedsel kon vinden of waar je met anderen had afgesproken. Dit is concrete visuele en ruimtelijke informatie. De reismethode integreert abstracte begrippen in deze visuele en ruimtelijke informatie.

‘Geheugentraining blijvend effectief’

De deelnemers van het onderzoek waarover Dresler en collega’s vandaag publiceren, trainden iedere dag een halfuurtje. Voor de geheugentraining onthielden ze 26 van de 72 woorden. Na zes weken trainen liep dat op tot gemiddeld 62 van de 72 woorden. Een aantal deelnemers onthielden, net als geheugenatleten, zelfs alle woorden. Vier maanden later bleken hun geheugenprestaties nog steeds verbeterd. Dresler: ‘Het was nog steeds mogelijk om de techniek die de deelnemers vier maanden eerder hadden geleerd toe te passen. Dit betekent dat de geheugentraining blijvend effectief is.’

Geheugentraining verandert het brein

De onderzoekers vergeleken de hersenen van 23 geheugenatleten uit de top vijftig van de wereld met die van de deelnemers die de geheugentraining volgden. Met functional magnetic resonance imaging (fMRI) kun je bepalen waar en wanneer de hersenen actief zijn en welke hersengebieden met elkaar verbonden zijn. Die verbindingen zie je doordat de gebieden tegelijkertijd of na elkaar oplichten. De onderzoekers bekeken deze connectiviteit tussen de hersengebieden die betrokken zijn bij het geheugen en de visuele gebieden bij proefpersonen in rust.

De verbindingen tussen de gebieden was anders in het brein van geheugenatleten dan dat van mensen met een normaal geheugen. Maar de hersenscans lieten zien dat een geheugentraining van zes weken de verbindingen tussen hersengebieden verandert. De connecties gaan door te oefenen steeds meer lijken op die van de geheugenkampioenen. Zo vergeet je nooit meer wat er ook alweer op je boodschappenlijstje stond.

Dresler, M. et al.; Mnemonic training reshapes brain networks to support superior memory. Neuron; 8 maart 2017