Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
bacterien

De darmen behoren zonder twijfel tot de meest fascinerende organen van het menselijk lichaam. De Kennis van Nu zet daarom tien feiten over de darmen op een rijtje. Een beetje vies misschien, maar wel intrigerend.

Sommige onderwerpen zijn hot, anderen not. Hersenen bijvoorbeeld zijn sexy. Schrijf een artikel over het brein, en je hebt gegarandeerd lezers. Heel anders is het gesteld met een ander deel van het lichaam, dat misschien wel net zo intrigerend is: de darmen. Die roepen nu eenmaal niet de leukste associaties op. Poep. Bacteriën. Jak. Niet echt een onderwerp om je eens lekker in te verdiepen.

Da’s jammer, want de darmen zijn zonder twijfel een van de meest fascinerende organen van het menselijk lichaam. W24 zet daarom tien feiten over de darmen op een rijtje. Een beetje vies misschien, maar wel intrigerend.

Poeptransplantatie
Want wat gebeurt er als je je darminhoud verwisselt voor die van een ander? Dan verdwijnt je suikerziekte. De techniek voor de poeptransplantatie werd in de jaren vijftig al ontwikkeld om diarree te bestrijden na behandeling met antibiotica. Behalve de onverteerde etensresten transplanteer je namelijk ook de darmflora van de proefpersoon, zodat de ontregelde bacteriehuishouding zich kan herstellen. Lastig onderzoek, al was het maar omdat de feces met een sonde via de neus in de darmen moeten worden ingebracht.

Onderzoekers van het Amsterdams Medisch Centrum hebben onlangs de poep van dunne donoren naar de darmen van dikke proefpersonen getransplanteerd. Uniek onderzoek en een wereldwijde primeur. De hypothese was dat mensen met overgewicht een andere darmflora hebben, waardoor ze meer voedingsstoffen opnemen dan slanke mensen. Dat blijkt nog niet uit de eerste resultaten, maar de bacteriesamenstelling van de proefpersonen veranderde wel zodanig dat de symptomen van diabetes type 2 verdwenen!

Depressief door darmflora?
De bacteriën in je darmen zouden wel eens invloed kunnen hebben geestelijke gezondheid. Een recente proef bracht aan het licht dat muizen met een bepaald type bacteriën – Lactobacillus rhamnosus – aanzienlijk minder last hadden van stress, angsten en depressie. Bovendien maakten ze minder van het stresshormoon corticosteron aan in reactie op acute stress, en vertoonde hun brein tijdens depressie minder van bijbehorende kenmerken. De omgekeerde conclusie ligt voor de hand: de afwezigheid van bepaalde bacteriën maakt je bevattelijker voor stress, angsten en depressie.

Het tweede genoom
Duizenden miljarden bacteriën zitten er in je darmen, ruim tien keer zoveel als er cellen in je lichaam zitten. Samen wegen ze anderhalve kilo, en allle verschillende soorten bacteriën bij elkaar beschikken over zo’n 2,5 miljoen unieke genen. Heel wat meer dan de kleine 30.000 waar het menselijk genoom uit bestaat dus. Al die bacteriegenen worden daarom ook wel je Tweede Genoom genoemd.

Tweede brein
Maar behalve genen zitten er ook enorm veel zenuwcellen in je darmen: zo’n 200 miljoen. Dat zijn er weliswaar niet zoveel als in je hersenen, maar wel meer dan in je ruggenmerg en je perifere zenuwstelsel. Je Tweede Brein dus. En dat communiceert net als het brein in je hoofd met behulp van neurotransmitters. Dat verklaart ook waarom sommige medicijnen die op de hersenen werken, ook op je darmen kunnen werken.

Unieke darmflora
Ieder mens heeft zijn eigen, unieke darmflora. Maar sinds kort is bekend dat er drie hoofdtypen bestaan, enterotypes genoemd. Je type heeft niets te maken met je etnische afkomst, wat je eet of waar je vandaan komt. Het is nog niet bekend of je enterotype bij geboorte al vastligt, of in de loop van je leven kan veranderen. Wetenschappers vermoeden dat je enterotype wel eens iets te maken zou kunnen hebben met je aanleg tot dik worden. Ook is het niet uitgesloten dat je bevattelijkheid voor ziekten als darmkanker en diabetes er iets mee te maken heeft.

Ziek door antibiotica
Bacteriën zijn niet alleen maar slecht. Er zijn ook nuttige, die je helpen bij het verteren van voedsel of ziekmakers buiten de deur houden. Nieuw onderzoek suggereert dat antibiotica niet alleen de slechte, maar ook de goede bacteriën op zeep helpt. Misschien zelfs permanent. Terughoudendheid in het gebruik van antibiotica lijkt dus verstandig.

Een beetje vies, lekker gezond
Hetzelfde geldt eigenlijk voor hygiëne: het heeft vele ziektes uitgebannen, maar je kunt ook overdrijven. Het afweersysteem van kinderen is juist gebaat bij een hap bacteriën zo nu en dan. Dat leidt ertoe dat ze later minder kans hebben op astma en zelfs hartproblemen. En een andere darmbewoner, de Bilharzia-parasiet, lijkt weer de beschermen tegen bepaalde allergieën. 

Ontslakken: doe maar niet
Hip onder bekende Nederlanders en grachtengordeldieren, maar zinloos of zelfs schadelijk: ontslakken. Klysma’s en andere methoden zouden je lichaam zuiveren van schadelijke afvalstoffen en zelfs het energieniveau van je cellen een boost geven. Voor niets van dat alles is ooit enig bewijs gevonden. Je lichaam is zelf uitstekend in staat om de boel schoon te houden, en uit recent onderzoek is zelfs gebleken dat het gebruik van een klysma schadelijk kan zijn.

Van steriel tot stabiel in vier jaar
Die unieke darmflora wordt in de eerste jaren van je leven opgebouwd. Zolang je in de baarmoeder zit, ben je namelijk geheel steriel. Geen bacterie te bekennen. Al tijdens de geboorte vindt de eerste ‘ besmetting’ plaats, met bacteriën van je moeder. Daarna gaat het hard, en na een jaar of vier heeft zich een darmflora gevormd die de rest van je leven stabiel blijft.

Darmflora van de dikken
Dikke en dunne mensen hebben niet dezelfde darmflora. Dat wil zeggen: de verhouding tussen de verschillende bacteriesoorten verschilt. Zwaarlijvigen hebben relatief veel Firmicutes aan boord, een bacteriesoort die een enzym aanmaakt dat onverteerbaar voedsel afbreekt. Ook zitten er minder calorieën in de uitwerpselen van dikke mensen. Met andere woorden: dikke mensen halen meer calorieën uit dezelfde hoeveelheid eten.