Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Brouwen

Een zeldzaam syndroom verandert gezonde darmen in een borrelende microbrouwerij. Letterlijk. Patiënten produceren alcohol in hun eigen lichaam. In zulke grote hoeveelheden dat ze er stomdronken van kunnen worden.

In november 2009 strompelde een 61-jarige man de Eerste Hulp van een ziekenhuis in Texas binnen. Hij wankelde en sprak met dubbele tong, maar zwoer hij dat hij niet gedronken had. Een alcoholtest deed anders vermoeden: het alcoholpromillage in zijn bloed was 3.7. Meer dan vier keer het wettelijke maximum in de VS, 0.8. 

Volgens zijn vrouw was hij was wel vaker ineens katjelam, zonder ook maar een druppel te hebben aangeraakt. Zo vaak dat ze met een blaasapparaat zijn alcoholpromillage was gaan bijhouden. Hoge waarden als deze blies hij regelmatig.

Auto-brewery syndrome

De artsen dachten er het hunne van. Gewoon een closet drinker, zoals ze er zoveel zagen. Maar de man had de mazzel dat een bevriende verpleegster, Barbara Cordell, zich ermee bemoeide. 'Wat me trof', vertelt zij, 'was dat hij met zoveel alcohol in zijn bloed nog steeds functioneerde. Jij zou comateus zijn bij zulke waarden. En ook de grootste alcoholisten gaan uiteindelijk neer. Maar hij liep nog gewoon rond! Dat overtuigde ons ervan dat er iets geks aan de hand was.'

De man werd uitgebreid onderzocht. Hij werd 24 uur lang opgenomen in het ziekenhuis, waar hij met geen mogelijkheid aan drank kon komen. Toch blies hij in de loop van de middag een promillage van 0,12. 

In zijn ontlasting werd bovendien een paar gisten aangetroffen, waaronder Saccharomyces cerevisiae, een gistsoort die gebruikt wordt voor het fermenteren van bier en wijn. Conclusie van de artsen: de man leed aan het auto-brewery syndrome. De gisten zetten delen van zijn darminhoud om in alcohol. Zijn eigen darmen voerden hem dronken.

darmen

Woekerende gisten

Ook in gezonde buiken wordt gebrouwen. De darm-microbiota, die bestaat uit bacteriën, virussen en gisten, zet de suikers in je voedsel om in alcohol. Maar dat zijn minieme hoeveelheden: ongeveer 1 milligram alcohol per gram darminhoud per uur. 

'Die alcohol gaat via de bloedbaan naar de lever, en wordt daar afgebroken,' vertelt Louis Akkermans, emeritus hoogleraar gastrointestinale fysiologie. 'Soms blijft er iets over, maar dat is zo weinig dat het geen fysiologische effecten kan hebben.' Dronken word je er dus niet van, maar er kan een heel klein beetje in je bloed terechtkomen. Daarom is het maximaal toegestane promillage bij blaastesten in het verkeer niet nul, maar 0,2: wie suiker gegeten heeft, kan al een kleine hoeveelheid alcohol in zijn bloed hebben.

Dit proces zou bij de patiënt van Barbara Cordell op hol geslagen zijn. Cordell en de behandelend arts, Justin McCarthy, vermoedden dat een antibiotica-kuur ooit zoveel andere micro-organismen in de darmen van de man gedood had, dat er gisten konden gaan woekeren. Vooral na het eten van suikerrijk voedsel stegen zijn bloedwaarden. De man kreeg antischimmelmedicijnen, volgde een strikt koolhydraatloos dieet, dronk geen druppel alcohol meer - en herstelde.

Lopend vuurtje

Cordell en McCarthy publiceerden erover in een wetenschappelijk tijdschrift. Het was niet het eerste geval van auto-brewery syndrome in de medische literatuur. Maar eerdere wetenschappelijke artikelen over ABS, officieel ‘gut fermentation syndrome’ genoemd, verschenen voor het internettijdperk. Het stuk van Cordell en McCarthy kon zich via het net als een lopend vuurtje verspreiden, en werd gretig opgepikt door de media. Resultaat: massa's mensen met onbegrepen klachten belden, mailden en schreven Cordell, die een soort beschermengel van de benevelden werd. 'Momenteel heb ik contact met zo'n vijftig vermoedelijke ABS'ers van over de hele wereld,' vertelt ze. 'Ik grap wel eens dat het mijn tweede baan geworden is.' 

Cordell stuurde een vragenlijst rond, op zoek naar patronen in al die cases. Ze ontdekte dat alle ABS'ers ooit een antibioticabehandeling hadden gehad, en dat 'aanvallen' vaak door koolhydraatrijk voedsel getriggerd werden. Het paste allemaal in de gist-hypothese. 'In hun ontlasting worden ook telkens dezelfde gisten aangetroffen', aldus Cordell. 'Waaronder die brouwersgist.'

persende man

Poep op petrischaaltjes

Hoe meer patiënten ze sprak, hoe vastberadener Cordell werd hen te helpen, door de wereld ervan te overtuigen dat dit een werkelijk bestaande aandoening is. Dat lijkt enigszins te lukken: de ABS-community groeit. En het syndroom is al een aantal keren in de rechtszaal gebruikt als verweer tegen beschuldigingen van rijden onder invloed – soms met succes

Maar de medische wereld is niet overtuigd. Dat darminhoud alcohol kan produceren is weliswaar onomstreden: onlangs legden Duitse onderzoekers poepsamples op petrischaaltjes en brouwden er alcohol van. Maar dat waren nog altijd extreem kleine hoeveelheden. Om op te boksen tegen de opschooncapaciteit van de lever, die zulke kleine beetjes alcohol effectief afbreekt, zouden de darmen onwaarschijnlijk veel alcohol moeten brouwen. Akkermans: 'Alleen bij mensen met een gestoorde leverfunctie zou lichaamseigen alcohol een fysiologisch effect kunnen hebben. Dit syndroom is echt iets heel zeldzaams.'

Nieuw syndroom

Ja, misschien heeft het met een slecht werkende lever te maken, beaamt Cordell. 'We weten gewoon nog niet hoe het werkt. De gist alleen is niet genoeg. Sommige mensen slikken die als vitaminesupplement, wat ik zelf trouwens nooit zou doen, en die lijken er geen last van te hebben. Waarom patiënten niet néér gaan met die absurd hoge promillages, is ook nog een raadsel.' Cordell is verpleegkundige, geen behandelend arts, benadrukt ze. 'Ik help mensen door het syndroom bekendheid te geven. Veel patiënten lijden vreselijk en hebben geen idee waaraan.' 

Hoe moeilijk is het om een nieuw syndroom geaccepteerd te krijgen als officieel erkende ziekte? Cordell zucht. 'Het valt niet altijd mee. We zijn niet verbonden aan een groot onderzoeksinstituut. Dus ik hoor vaak: excuse me, wie ben jij nou helemaal? Ik hoop wetenschappers te vinden die hier verder onderzoek naar willen doen.'

Bekijk hier een reportage over ABS-patiënt Nick Hess, die zonder een slok op aangehouden werd voor rijden onder invloed.

Ontdek meer in de special