Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
De bijwerkingen van een lang leven
De levensverwachting van de mens zal de komende jaren fors toenemen, denken wetenschappers die zich bezig houden met manieren om veroudering te vertragen. Dat zal gepaard gaan met grote demografische en economische veranderingen. De vraag is of we de kosten die dat met zich meebrengt, wel op kunnen brengen.

Aubrey de Grey is 42. Hij gaat gekleed in een vale, grofgebreide blauwe trui. Elleboogstukken op de armen. Spijkerbroek, witte sneakers. Maar het meest opvallende aan De Grey is zijn baard. Die reikt tot halverwege zijn borst, en geeft hem, samen met zijn lange haar, het uiterlijk van een vleesgeworden Methusalem. Volgens de geschriften (Genesis 5:27) bereikte deze Bijbelse figuur de gezegende leeftijd van 969 jaar. En precies dat hoopt De Grey ook te bereiken. Jawel, Aubrey de Grey, de Britse 'enfant terrible' van het verouderingsonderzoek, denkt dat de mens 1000 jaar kan worden.

De Grey is een buitenbeentje in het anti-verouderingsonderzoek. Met zijn extreme uitspraken ("De schuld van de pers", schuift hij de verantwoordelijkheid op de argeloze verslaggever) strijkt hij tegen de haren in van de meeste wetenschappers in zijn vakgebied. Die proberen juist met man en macht te ontsnappen aan het aureool van luchtfietserij dat aan hen kleeft sinds in 1889 een vooraanstaande Franse fysioloog, Charles-Edouard Brown-Sequard, zichzelf injecteerde met de fijngeprakte testikels van jonge honden en beweerde daarmee zijn jeugd te hebben herwonnen.

Nee, wetenschappers die zich bezig houden met levensverlenging en manieren om de ouderdom een stap voor te blijven zijn serieuze mensen, wil Steven Austad (59) maar zeggen. Austad, verbonden aan de universiteit van Texas, was een van de 28 ondertekenaars, allen vooraanstaande onderzoekers op het gebied van veroudering, van een ingezonden brief in het tijdschrift EMBO Report. Daarin werd in november vorig jaar de vloer aangeveegd met De Grey's ideeën.

En ook hier krijgen journalisten de schuld, want, zo stellen de 28 opstellers, die laten zich maar al te graag verleiden door de ideeën van een maffe Britse wetenschapper, die denkt te weten hoe we het eeuwige leven kunnen bereiken. Daarop loofde De Grey, in samenwerking met het MIT, een geldbedrag van 20.000 dollar uit voor degene die met wetenschappelijke argumenten zijn theorie onderuit kon halen. "Maar het MIT heeft wat problemen om een goede scheidsrechter te vinden," laat De Grey grinnikend weten.

De Grey en Austad waren beiden sprekers op een symposium over anti-verouderingsonderzoek op de jaarlijkse bijeenkomst van de Amerikaanse Vereniging ter Bevordering van de Wetenschap in St Louis, VS. Daar werden vooral de minder rooskleurige kanten van een langer leven uit de doeken gedaan.

Zo zette Austad een aantal bijwerkingen van levensverlengende ingrepen op een rijtje. De beroemde Ames dwergmuizen bijvoorbeeld, die door hun genetische opmaak 50 procent langer leven dan hun soortgenoten, worden een stuk minder rustig oud dan je zou verwachten. Met het voortschrijden van hun leeftijd worden de dieren namelijk steeds beweeglijker. Niemand die weet hoe dat komt, maar raar is het wel.

Bij het rondwormpje C. elegans, dat met genetische ingrepen tot twee keer ouder kan worden, treden vruchtbaarheidsproblemen op, vertelt Austad. Muizen die op een hongerdieet gezet worden, wat hun leven met 50 procent kan verlengen, krijgen ook al vruchtbaarheidsproblemen. Daarnaast komen ze veel later in de puberteit - tot wel zes keer later. Wat, omgerekend naar mensenjaren, neerkomt op puberende zestigers. En, het meest verontrustende volgens Austad, de dieren op een hongerdieet zijn veel vatbaarder voor infectieziektes zoals griep.

Demograaf Shripad Tuljapurkar (54) van Stanford University belichtte de demografische en economische gevolgen van het opkrikken van de gemiddelde levensverwachting. Allereerst, "en dat lijkt iedereen over het hoofd te zien", zal de wereldbevolking nóg harder groeien dan al was voorzien. Voor een land als Zweden, dat in zijn berekeningen model staat voor West-Europa, becijferde Tuljapurkar een onverwachte bevolkingsgroei van ruim 30 procent in 2050. In de gangbare demografische modellen wordt dat land juist een min of meer constante bevolking toeberekend.

En het prijskaartje van een langer leven is hoog, rekent Tuljapurkar de zaal voor. Nóg minder werknemers dan al was voorzien zullen dan immers de kosten op moeten brengen voor nóg meer ouderen. Op dit moment zijn er in Zweden drie 65-plussers op elke tien werknemers. In 2050 zullen elke twee werknemers één 65-plusser tegenover zich weten.

Maar als de gemiddelde levensverwachting per jaar met één extra jaar toeneemt - en daar gaat Tuljapurkar vanuit in zijn modellen - zal elke werknemer de kosten van één 65-plusser op moeten brengen. Om een langer leven betaalbaar te houden, moet de pensioengerechtigde leeftijd dan ook flink omhoog, zegt de demograaf.

En het zijn geen kinderachtige maatregelen als het afschaffen van prepensioen en VUT die hij voorstelt. Nee: doorwerken tot je 85e, is zijn drastische maatregel. Bedrijven moeten daarop inspelen door faciliteiten aan te leggen voor hoogbejaarde werknemers.

Ook waarschuwt Tuljapurkar voor het ontstaan van een permanente onderklasse van mensen die minder lang leven, omdat ze het uitstel van de dood niet kunnen betalen. De kloof tussen arm en rijk dreigt nog groter te worden dan-ie al was, en daarbij gaat het niet alleen meer om de kwaliteit van leven, maar ook om de lengte ervan. "We slagen er al niet eens in om aidsmedicijnen daar te brengen waar het 't hardst nodig is."

Over hun eigen te verwachten levensduur zijn de bijeengekomen wetenschappers overigens tamelijk bescheiden. "Ergens in de negentig," denkt demograaf Tuljapurkar, "maar dan moet ik wel een paar slechte gewoontes opgeven." Steven Austad denkt dat hij in ieder geval ouder wordt dan zijn ouders. "Maar ik wil vooral graag gezónd oud worden". Aubrey de Grey zegt niets bijzonders te doen om zijn eigen leven op te rekken. "Ik eet wat ik wil. Mijn vrouw is een goede kok, weet je. Ik controleer de remmen van mijn fiets wat vaker, en ik accepteer geen uitnodigingen om te komen spreken in gevaarlijke landen. Nou ja, je snapt het idee."

Jacqueline de Vree (43)