Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
bacterie virus hiv ebolavirus zikavirus

Niet te veel mensen ombrengen maar ze wel chronisch infecteren, en direct overdraagbaar zijn van mens tot mens. Dat zijn de ideale eigenschappen voor een virus, blijkt uit een analyse van 203 verschillende virussen. Die kennis moet helpen om het gevaar van nieuwe virussen beter in te schatten.

Dergelijke virussen zijn gelukkig zeldzaam. Een virus dat een heel eind komt is het influenzavirus, de veroorzaker van griep. Het enige wat ontbreekt aan dit virus is het chronische aspect. Af en toe hebben we te maken met een griepgolf, maar deze zijn altijd weer betrekkelijk snel voorbij. Verschillende biologische kenmerken maken een virus gevaarlijk voor de mensheid en dus is het altijd waken voor een mutatie die leidt tot een fatale combinatie en een mogelijke pandemie. De biologische kenmerken die leiden tot zo’n ‘perfect virus’ zijn nu door Australische wetenschappers in kaart gebracht.

Overdraagbaarheid door dieren

Veel nieuwe virussen onder mensen komen oorspronkelijk bij dieren vandaan. Voorbeelden hiervan zijn onder andere de muggen die het zika-virus verspreiden en het ebola-virus. Het ebola-virus komt oorspronkelijk bij vleermuizen vandaan en is voor het eerst overgedragen door menselijk contact met vleermuizen. Een virus wordt echter pas echt gevaarlijk als mensen het op elkaar overdragen. De kans dat je in contact komt met een vleermuis die het ebola-virus bij zich draagt is immers heel klein. Het ebola-virus werd pas gevaarlijk toen mensen het van andere mensen konden krijgen door aanraking. Het ebolavirus is hierin tamelijk uniek: er zijn maar heel weinig virussen die oorspronkelijk van dieren komen en zich ook goed verspreiden onder mensen.

Chronische virussen

Het op dit moment meest succesvolle virus is het HIV-virus, dat aids veroorzaakt. Na besmetting met het HIV-virus kan een drager er niet meer van genezen, terwijl die ook niet meteen doodgaat. Dit zorgt er voor dat het HIV-virus alle tijd heeft om zich verder te verspreiden onder de groep dragers. Het is dan ook het enige virus dat op dit moment zorgt voor een wereldwijde pandemie.

Dit maakt het HIV-virus veel gevaarlijker dan virussen waaraan mensen meteen sterven. Deze bestaan ook maar daar horen we vrijwel nooit over omdat maar enkele mensen besmet raken. Wanneer iemand meteen sterft heeft het virus geen tijd om zich te verspreiden en betekent dat ook het einde van het virus.

Andere factoren

Maar er zijn meer factoren die invloed hebben op het succes van een virus. Het blijkt dat een virus waarvan het genoom maar uit een stuk DNA bestaat succesvoller is dan een virus waarvan het genoom uit meerdere losse stukjes DNA bestaat. De onderzoekers denken dat dit komt omdat het voor een dergelijk virus makkelijker is om zich voort te planten. Omdat een dergelijk virus maar een stuk DNA hoeft te kopiëren kan het zich sneller aan de menselijke drager aanpassen.

De mate waarin virussen muteren lijkt daarentegen geen invloed te hebben op de overdraagbaarheid van virussen van mens tot mens. De biologische factoren die bepalen of een virus overdraagbaar is tussen mensen willen de onderzoekers gebruiken om beter in te schatten welke virussen gevaarlijk zijn voor mensen. Door bij nieuwe virussen naar deze factoren te kijken kunnen wetenschappers bepalen welke virussen mogelijk een pandemie veroorzaken.

Bron: PNAS