Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
vrouw met mondkapje in metro

Het H5N1 virus kan zich met een paar aanpassingen verspreiden van mens tot mens. Maar zal het zo'n vaart wel lopen?

Tot nu toe is van 650 mensen uit 16 verschillende landen bevestigd dat ze aan het vogelgriepvirus, H5N1 zijn overleden. Deze variant van het griepvirus is in de loop der jaren wereldwijd verspreid over vogelpopulaties, vooral in Azië en het midden oosten. De mensen die tot nu toe zijn besmet, hadden het virus van vogels gekregen. Dit kan gebeuren door in aanraking te komen met uitwerpselen of lichaamsvocht van besmette vogels. Tot nu toe kan het virus nog niet van mens naar mens overspringen, maar men vreest wel voor deze ontwikkeling. Dit zou namelijk een pandemie kunnen veroorzaken, wereldwijd verantwoordelijk voor miljoenen doden.

Maar vijf mutaties nodig
Onderzoekers van het Erasmus MC onder leiding van Ron Fouchier hebben nu exact de vijf mutaties geïdentificeerd die er voor zorgen dat het virus wel van mens op mens kan overspringen. Eerder, in 2012, veroorzaakte Fouchier grote opschudding in Nederland en de VS door experimenten waarbij hij het virus liet muteren in fretten, waarna die elkaar konden besmetten. Welke mutaties daar minimaal voor nodig waren, was toen nog niet duidelijk, maar nu dus wel.  

De minimale set van vijf mutaties veroorzaakt de volgende drie veranderingen:  

Ten eerste kan het virus zichzelf sneller kopiëren bij lagere temperaturen. Mensen hebben namelijk een lagere lichaamstemperatuur dan vogels, het verschil is ongeveer twee graden. Hierdoor kan het zich sneller vermenigvuldigen en zich dus ook sneller verspreiden.

Andere veranderingen in het DNA zorgen ervoor dat het virus zich aan menselijke cellen in de luchtwegen kan binden, in plaats van aan vogel cellen. Soortgelijke veranderingen zijn ook waargenomen in alle griepvirussen die de laatste eeuw een pandemie hebben veroorzaakt.

Wanneer het virus zich aan een menselijke cel heeft weten te binden moet het ook kunnen samensmelten met die cel om een infectie te kunnen veroorzaken. Zoogdiercellen zijn zuurder dan die van vogels. Daarom zal het virus zich moeten aanpassen aan een hogere zuurgraad. 

Potentiele pandemie 
Vrees voor deze mutaties is terecht, want als dit gebeurt is een pandemie bijna onontkoombaar. Binnen korte tijd kan dan een groot deel van de wereldbevolking besmet raken. Omdat het in het beginstadium veel op een normale ‘onschuldige’ griep lijkt, nemen mensen het virus makkelijk per vliegtuig en boot van werelddeel naar werelddeel mee. Wanneer patiënten eenmaal duidelijk ziek zijn, sterft ongeveer de helft. Overigens is niet duidelijk hoeveel mensen de griep wel krijgen maar er niet ersntig ziek van worden, en dus buiten het zicht van de autoriteiten blijven.

Nog geen reden voor paniek
Dit onderzoek geeft geen antwoord op de vraag, hoe groot de kans is dat het H5N1-virus al deze stappen in het wild doorloopt. Nu de noodzakelijke mutaties bekend zijn, is het wel mogelijk om in de gaten te houden hoe ver het al gekomen is met virussen die voorkomen in kippen en andere vogels, in het wild of in de pluimveeteelt. Zo kan men een pandemie beter zien aankomen.