Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
oceaan koraal

Zelfs in de rotsbodem honderden meters onder het sediment op de oceaanbodem komt leven voor. Qua volume is dit een van de grootste ecosystemen op aarde.

In 2004 boorde het onderzoeksschip JOIDES Resolution in een 2,5 kilometer diep gedeelte van de oceaan door honderden meters sediment heen, tot in de rotsbodem van de oceaan, en haalde een boorkern omhoog. Mark Lever en zijn collega's namen speciale voorzorgen om de boorkern vrij te houden van besmetting door organismen uit het sediment, de oceaan of de boot, en namen het materiaal mee terug naar hun laboratorium in Aarhus, Denemarken. Al snel troffen ze sporen van bacteriën in het 2,5 miljoen jaar oude gesteente aan.

Deze week, in maart 2013, staat hun beschrijving van wat ze in 2004 in die boorkern aantroffen in Science. Hadden ze een jaar of acht last van writers block? Nee, maar Lever wilde weten of de bacteriën in hun boorkern in leven waren. Dus zette hij het blok steen zeven jaar lang in een bad zeewater van 64 graden – de locale temperatuur in de oceaanbodem. Toen kon hij aantonen dat er methaan geproduceerd werd, een onmiskenbaar teken van de activiteit van anaerobe bacteriën.

Waterstofeconomie

Het is al langer bekend, dat de oceaanbodem in en rond mid-oceanische bergketens (waar tussen de randen van aardschollen met een snelheid van enige centimeters per jaar nieuwe oceaanbodem opwelt) wemelt van het leven. Maar het is nieuw dat ook midden in de oceaan, ver weg van die ruggen en de randen van continenten, onder het dikke, zuurstofloze pakket modder en sediment, nog leven in de bodem mogelijk is. Zulke oceaanbodem bedekt 60 procent van het aardoppervlak, en aangezien de laag waar bacteriën voorkomen zeker enigie honderden meters diep is, vormt dit qua volume een van de grootste ecosystemen op aarde.

Zonlicht is zeker niet de bron van energie voor dit ecosysteem. Waarschijnlijk dringt vers zeewater – zij het heel langzaam - door tot diep in de bodem, waar het reageert met het gesteente olivijn, waarbij waterstof vrijkomt. Er zijn microben die waterstof kunnen benutten om, net als planten doen met behulp van zonlicht, CO2 om te zetten in organische stoffen. Daarvan leven weer andere bacteriën die ook zwavel 'eten' (voor de chemici: reduceren) en andere wier stofwissleing methaan produceert.

Het feit dat het Lever zeven jaar kostte om de bacteriën een meetbare hoeveelheid methaan te laten produceren, geeft wel aan dat deze organismen niet bepaald doen aan living in the fast lane. Dat kan ook niet, want voedingsstoffen in de bodem zijn schaars, die worden in de diepe bodem maar heel langzaam aangevuld en afvalstoffen – zoals methaan – worden maar heel langzaam afgevoerd.

Evidence for microbial carbon and sulfur cycling in deeply buried ridge flank basalt, M. Lever e.a., Science 15 maart 2013.