Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Bacteriofagen op bacterie

Onze uitzending van 10 oktober 2016 staat helemaal in het teken van 'de bacteriofaag'. Wat is dat precies? In deze FAQ geven we antwoord op de belangrijkste vragen. 

1. Wat is een bacteriofaag?

De bacteriofaag, ook wel faag genoemd, is een heel klein virus dat in staat is om bacteriën te doden. Fagen zitten overal waar bacteriën zitten. Dat kan in slootwater zijn, maar ook in je darmen. Er zijn tien keer zoveel fagen als er bacteriën zijn.

2. Hoe doodt een bacteriofaag een bacterie?

De faag zoekt een bacterie en klampt zich daaraan vast. Vervolgens spuit de faag met zijn staart zijn DNA in de bacterie, net als andere virussen. Dit DNA deelt en zo ontstaan er nieuwe fagen in de bacterie. De fagen scheiden een enzym af (endolysine), waardoor de bacterie openbreekt en doodgaat. Hierbij komen de nieuwe fagen uit de bacterie vrij.
Waar antibiotica in één keer alle bacteriën doodt, zijn fagen veel specifieker. Fagen passen maar op één bacteriesoort, waardoor ze andere bacteriën in leven laten. Met het oog op de almaar groeiende antibioticaresistentie, zouden fagen wellicht een oplossing kunnen bieden. Er zijn tot op de dag van vandaag namelijk nog geen gevallen bekend van bacteriën die resistent zijn tegen endolysine.

bacteriofaag faag bacterie endolysine

3. Is de bacteriofaag een goede vervanger van antibiotica?

Bacteriën veranderen telkens een beetje, wat maakt dat ze resistent worden voor antibiotica. Een antibioticum is namelijk statisch en kan niet veranderen. Een faag daarentegen verandert voortdurend. Het is een constante wapenwedloop: bacteriën veranderen, worden resistent voor fagen, fagen veranderen, passen na een tijdje wel weer op de bacteriën, etc. De faag zou dus kunnen helpen bij het bestrijden van bacteriën die al resistent zijn geworden voor antibiotica. Voor zover we weten zijn er geen echte risico’s voor de patiënt bij het gebruik van een faag. Toch wordt faagtherapie nog niet in de Europese Unie toegepast.

4. Waarom worden ze niet gebruikt binnen de EU?

De Europese Unie wil dat er eerst degelijk onderzoek wordt gedaan naar de werking van nieuwe medicijnen, voordat ze op de markt verkocht mogen worden. Dat kan zo’n tien jaar duren. Op die manier weten wij in de EU zeker of een medicijn goed werkt en welke bijwerkingen het heeft. Het punt is echter dat fagen geen statische moleculen zijn. In tien jaar tijd kunnen faag en bacterie al meerdere keren zijn veranderd. De sterke kant van de faag is dus ook meteen zijn zwakke kant. Hij kan bacteriën doden doordat hij voortdurend verandert, maar is daardoor ook lastig te vatten in wetgeving. Aangezien er nog geen officiële richtlijnen bestaan voor faagtherapie, weten veel artsen nog niet over de genezende werking van fagen. Er worden dus soms al succesvolle behandelingen in Europa gedaan, maar dit is alleen experimenteel.

5. Kunnen ze ook ingezet worden bij alledaagser klachten als blaasontsteking en galstenen?

De bacteriofaag is op dit moment in Nederland echt een laatste redmiddel als je op sterven ligt. Het idee is niet om het te gebruiken zoals we antibiotica nu gebruiken: hiervoor is er nog niet genoeg onderzoek naar gedaan. Een van de problemen is dat als je een bacterie wil bestrijden, dat je ook een passende bacteriofaag erbij moet vinden Er kan niet mee gestrooid worden.

Ontdek meer in de special