Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Bier

Archeologen hebben bewijzen gevonden voor een 5.000 jaar oud bierrecept. Duizenden jaren geleden brouwden leden van de geavanceerde Yangshao beschaving al bier, blijkt uit vondsten van bierbrouwtechnologie en sporen van ingrediënten.

Bier is tot op de dag van vandaag één van de populairste dranken ter wereld. Het eerste bier brouwden mensen waarschijnlijk al meer dan 7.000 jaar geleden op de plek waar nu Iran ligt. Hiermee is bier één van de oudste alcoholische dranken ter wereld en ook in de rest van de wereld ontdekte ze dit drankje al snel. Maar waar en wanneer het nu precies werd ontdekt, is nog een archeologische puzzel.

Archeologen van Stanford University hebben nu aanwijzingen gevonden voor de oorsprong van bier in China. In de provincie Shaanxi vonden ze de restanten van 5.000 jaar oude bierbrouw-technologie. De restanten bestaan uit verschillende potten en kruiken die zijn gebruikt voor het brouwen, filteren en bewaren van bier. Met daarin ook sporen van de ingrediënten die de Chinezen gebruikten om hun bier te maken. De archeologen publiceerden hun resultaten in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS.

De ontdekking van granen

Het belangrijkste bestanddeel van bier is graan. Dit begonnen mensen wereldwijd rond dezelfde periode te cultiveren, en de uitvinding van het bier was dan ook welhaast onvermijdelijk: graan fermenteert spontaan door de in de lucht aanwezige gistcellen en dan ontstaat er al snel een papje met de kenmerken van bier. Het gecontroleerd brouwen van een drinkbaar biertje is echter nog een hele kunst.

Allereerst moest men in staat zijn om de ingrediënten voor bier te pureren en te verwarmen. Dan ontstaat er een papje dat goed kan fermenteren, zodat er genoeg alcohol ontstaat. Daarna moeten mensen dit papje weer filteren en vervolgens moet het bier worden opgeslagen. Beschavingen die in staat zijn om deze chemische processen goed uit te voeren kunnen zo een lekker biertje brouwen. Wetenschappers associëren het brouwen van bier dan ook met geavanceerde en sociaal complexe beschavingen.

Ontstaan van Chinese beschaving

De Yangshao-beschaving was zo’n complexe beschaving. De dorpen van de Yangshao mensen waren goed georganiseerd met in het centrum een soort dorpshuizen. Volgens de onderzoekers zijn dit aanwijzingen dat de Yangshao-bevolking al grote evenementen organiseerde met veel eten, bier en vermaak. De regio wordt dan ook aangeduid als de wieg van de Chinese beschaving en alcohol speelde daar waarschijnlijk ook een belangrijke rol in. De onderzoekers denken dat het brouwen en drinken van bier hier een essentieel onderdeel van was. 

Terugvinden van 5.000 jaar oud bier

Wetenschappers kunnen de antieke bierbrouwsels terugvinden door te kijken naar de resten van de ingrediënten die in bier zitten. De ingrediënten zelf zijn na 5.000 jaar niet meer te vinden. Wat wel terug te vinden is, zijn de zetmeelkorrels - stevige microscopische resten van planten die ook na 5.000 jaar nog niet vergaan zijn. Door deze zetmeelkorrels te analyseren, bepaalden de archeologen welke ingrediënten er in het Chinees oerbiertje zaten.

Recept van een oer-biertje

Mocht je een fervent bierbrouwer zijn en zelf aan de slag willen gaan met de ingrediënten van de oude Chinezen, dan kan dat. Om te achterhalen hoe je een Chinees oerbiertje brouwt, sprak De Kennis van Nu met Tinde van Andel. Zij is buitengewoon hoogleraar etnobotaniek en bestudeert de relatie tussen planten en mensen.

De verhoudingen moeten we je helaas schuldig blijven, maar we hebben wel de ingrediënten en wat tips om de beste smaak te krijgen:

  • Gerst
  • Gierst (Pluimgierst, Gele- of Goudgierst)
  • Jobstranen

Dit zijn de granen die zorgen voor de suikers in het bier, deze worden door vergisting omgezet in alcohol. Van Andel: ‘De Yangshao mensen lieten de granen eerst kiemen om meer suikers te krijgen, net zoals ze dat doen bij modern bier.’ Dan krijg je mout en dat zorgt ervoor dat er meer suiker is om in alcohol om te zetten.

Maar er zit niet alleen graan in het oerbier, er zitten ook wortels van verschillende planten in die zorgen voor extra smaak.

  • De wortel van de Chinese komkommer (Snake gourd)
  • De wortel van de Yam
  • De wortel van de lelie

‘De wortels dienden voor extra zetmeel en smaak. Waarschijnlijk bitter vanwege de Chinese komkommer,' vervolgt Van Andel. De ingrediënten moeten vermalen en verhit worden tot een papje en vervolgens zal het zetmeel vergisten en ontstaat er alcohol. Als je het daarna nog even filtert zal er hopelijk een smakelijk biertje ontstaan, al lijkt het waarschijnlijk totaal niet op het pils dat wij vandaag de dag drinken.

‘Eigenlijk zou je het gewoon opnieuw moeten brouwen om te kijken hoe het smaakt. Alle ingrediënten zijn te koop of te bestellen in Chinese winkels of een natuurwinkel,’ aldus Van Andel.

We hopen dat een hobbybrouwer hier wat in ziet en dan zijn wij zeker benieuwd naar het resultaat!

Bron: PNAS