Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Gistcel

Gistcellen die zich bedreigd voelen, slaan wild aan het knutselen met hun eigen DNA. Dat kan een enkeling redden, en dat is genoeg.

Gistcellen onder stress husselen hun chromosomen in een rap tempo door elkaar. Met deze paniekknop versnellen ze de evolutie en vergroten ze de kans dat een exemplaar stressvolle omstandigheden overleeft.

De paniekknop die verantwoordelijk is voor deze herverdeling van de chromosomen heet hitteschokeiwit 90 (Hsp90), schrijven Amerikaanse onderzoekers op de website van Nature. Normaal gesproken zorgt dit eiwit er tijdens de celdeling voor dat chromosomen netjes gekopieerd en doorgegeven worden aan de nieuwe cel. Maar als het eiwit niet goed werkt, loopt alles in het honderd.

In veel situaties is dat rampzalig. Bij mensen kan één chromosoom te veel of te weinig er al voor zorgen dat een foetus nooit het daglicht ziet. In andere gevallen leidt een verkeerde verdeling van het genetisch materiaal tot ernstige lichamelijke of geestelijke afwijkingen, waarvan het syndroom van Down de meest bekende is.

Maar er zitten voor gist ook belangrijke voordelen aan verbonden, zagen de onderzoekers nadat zij gistcellen met hitte en chemicaliën hadden bestookt. Onder invloed van een slecht werkend Hsp90 ontstonden er abnormale cellen met teveel of te weinig chromosomen. Alhoewel deze freaks of nature zich minder snel vermenigvuldigden, waren velen resistent geworden tegen verschillende typen medicijnen.

Hebben kankercellen nu ook zo’n paniekknop waardoor ze in een mum van tijd resistent zijn tegen onze medicijnen? Hoofdonderzoeker Rong Li acht die kans zeker aanwezig. Gelukkig hebben de cellen van zoogdieren - in tegenstelling tot gistcellen – daar een veiligheidsmechanisme voor ontwikkeld. Het eiwit p53 spoort cellen met te veel of te weinig chromosomen op en doodt ze. Mooi, maar bij de helft van alle kankervormen werkt het p53-eiwit niet goed meer.