Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Haaien zijn richtingruikers
Net zoals mensen kunnen horen waar geluid vandaan komt, ruiken haaien de richting waar hun prooi zich in bevindt.

Dankzij hun bijzonder sterke reukvermogen, sporen haaien snel en doeltreffend hun volgende slachtoffer op. Maar hoe doen ze dat? Door de concentratie aan geurdeeltjes in het water te bepalen, dachten wetenschappers lange tijd. Maar dat klopt niet, volgens nieuw onderzoek onder leiding van Jayne Gardiner van de University of South Florida. Haaien ‘ruiken’ de richting waar de geurdeeltjes vandaan komen. Het onderzoeksteam doet deze week verslag in Current Biology.

Gardiner en haar team deden experimenten met donkere toonhaaien, en ontdekten dat dit roofdier korte vertragingstijden kan meten tussen wanneer geurdeeltjes de twee neusgaten binnenkomen. Net zoals wij kunnen horen uit welke richting geluid komt, ruikt de haai waar de geur vandaan komt. Het neusgat waar de geur als eerste binnenkomt, is het dichtste bij de bron, en de haai zal die kant op zwemmen. Maar registreert de haai minimaal een seconde lang geen tijdsverschillen, dan is de kans net zo groot dat hij naar links of naar rechts gaat. Oftewel, hij zwemt verder tot hij weer ruikt waar de geur vandaan komt. Het gaat dus niet om de concentraties geurstoffen in het water, zegt Gardiner. Want die zijn veel chaotischer en dus minder betrouwbaar, omdat ze zich ook verder weg van de bron kunnen ophopen.

Volgens Gardiner verklaart het onderzoek ook waarom hamerhaaien zo’n brede kop hebben. Door evolutie zijn de neusgaten steeds verder uit elkaar komen te staan. Hoe verder uit elkaar, hoe langer de tijdsvertraging tot de geurdeeltjes beide neusgaten binnenkomen, en hoe nauwkeuriger de richtingsinformatie. Dat zou dus beter moeten werken dan bij een haai met een spitse kop, maar die theorie wil Gardiner nu verder gaan onderzoeken. Ze verwacht bovendien dat het onderzoek kan leiden tot ‘ruikende robots’, die onder water de bron van chemische vervuiling, zoals olielekkages, kunnen opsporen.

Paul Schilperoord