Wat Hoeijmakers had ontdekt was een genetisch defect dat het DNA reparatieproces van het lichaam frustreerde. Eén piepklein verschil maakte dat de muizen veel sneller verouderden. De conclusie lag voor Hoeijmakers voor de hand: veroudering is eigenlijk een opeenstapeling van een heleboel genetische beschadigingen die niet meer hersteld kunnen worden.

Reservetijd
Die genetische beschadigingen hopen zich op vanaf je geboorte maar beginnen door te tikken vanaf je 35e. ‘Dan leef je eigenlijk in reservetijd, want het is evolutionair gezien nooit voorzien dat we zo oud zouden worden als nu.’ Die opgehoopte beschadigingen leiden tot de grote ouderdomsziektes van onze tijd: kanker, hart en vaatziekten en Alzheimer.

Gedreven door de urgentie om deze ziektes te voorkomen, zoekt hij nu naar wegen om ons gezonder oud te laten worden. ‘Als we het lichaam meer tijd zouden laten investeren in onderhoud en minder in groei, dan blijft het langer gezond. Dat blijkt uit heel veel onderzoek onder andere naar wormen, fruitvliegen, muizen en resusapen. Resusapen die op 70 procent van de normale voedselhoeveelheid worden gezet, die hebben geen diabetes, geen overgewicht, ze hebben heel weinig hart- en vaatziekten en veel minder vormen van kanker.’

Hoe kun je dat ook bij mensen bereiken? ‘Door dieetrestrictie dus, door de hoeveelheid voedsel te beperken. Daardoor stopt het lichaam zijn energie in onderhoud, dat noemen we een “survivalrespons”, die is bedoeld om een crisisperiode te overleven. Maar als je die reactie altijd zou opwekken dan zou je dus gezonder oud worden.’ In onze wereld vol obesitas en overconsumptie lijkt dat een te moeilijke opdracht. Daarom gooit Hoeijmakers het over een andere boeg: ‘We zijn op zoek naar stoffen die bepalen of we onze energie stoppen in groei of onderhoud.’ Op een dag zal misschien een pil op de markt komen die ons allemaal gezonder en ouder laat worden.

Had zo’n pil ook het meisje met het broze haar geholpen, willen we weten. Maar zo simpel ligt het niet. Bij trichothiodystrofie is er meer aan de hand, en is het niet genoeg om het lichaam in de survivalstand te zetten. Het meisje was dus niet te redden. Ze leeft voort in het idee, als de inspiratiebron. Al heeft ze dat zelf dus nooit geweten. (Nieuwsgierig geworden? In deze presentatie van Hoeijmakers is een portret van het meisje te zien.)

De eerste aflevering van het wetenschapsprogramma Pavlov, wordt uitgezonden op 22 maart op Nederland, om 21:00 uur. Marijke Helwegen gaat op dan zoek naar een antwoord op de vraag: ‘Hoe oud ga ik worden?’.

 

Dit artikel staat ook in de vpro gids.