Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Zwaartekrachtsgolven

De ESA gaat het LISA project ondersteunen. Daarmee komt de realisatie van deze enorme detector die vanuit de ruimte zwaartekrachtsgolven gaat meten een belangrijke stap dichterbij.

Begin dit jaar dienden Gijs Nelemans, sterrenkundige aan de Radboud Universiteit, en een flink aantal internationale collega's en instituten een voorstel in bij ESA (European Space Agency) voor de ontwikkeling van LISA (Large Interferometer Space Antenna). Nu de ESA dit voorstel ondersteunt, komt de realisatie van het project een stap dichterbij. In de ontwikkeling van LISA zullen het Nikhef, de Vrije Universiteit en de Radboud Universiteit net als bij het LIGO-project en de testmissie LISA Pathfinder een belangrijke rol spelen.

De aandacht voor zwaartekrachtsgolven kreeg vorig jaar een flinke impuls. Op 11 februari 2016 werd bekend dat deze rimpelingen in de ruimtetijd voor het eerst waren waargenomen. De meting stamde al van 14 september 2015 en werd gedaan met de LIGO (Laser Interferometer Gravitational Wave Observatory) detector in de VS. LIGO maakt gebruik van twee haaks op elkaar staande armen van vier kilometer lang. Door de armen wordt een lasterstraal gestuurd die aan het eind op een spiegel stuit, terugkaatst en wordt opgevangen door een interferometer. Dit is een extreem gevoelige sensor, die het passeren van een zwaartekrachtsgolf kan meten doordat de laserstralen om beurten langer en korter worden.

LISA

De LISA (Large Interferometer Space Antenna) gebruikt hetzelfde principe als LIGO, maar doet dat straks in de ruimte. De armen van de opstelling worden twee miljoen kilometer lang. Dat maakt de detectie van zwaartekrachtsgolven met een veel grotere golflengte mogelijk. ‘De meetinstrumenten op aarde kunnen een beperkt deel van het spectrum beslaan,’ legde Gijs Nelemans, sterrenkundige aan de Radboud Universiteit Nijmegen eerder uit in Nieuws en Co. ‘Om het andere deel van het spectrum te bestuderen, bijvoorbeeld voor het bestuderen van super zware zwarte gaten in centra van melkwegstelsels op miljarden lichtjaren afstand, moeten we een grotere detector bouwen. De aarde is gewoon te klein.’