Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

chips

Mensen met misofonie, oftewel geluidshaat, hebben niet alleen een hekel aan bepaalde door mensen gemaakte geluiden, ze worden er zo door in beslag genomen dat ze er met woedeuitbarstingen op kunnen reageren. Schrijver Jente Posthuma heeft er ervaring mee. In haar debuutroman, Mensen zonder uitstraling, schreef ze erover.

‘Ik dacht vroeger gewoon dat ik een vervelend mens was,’ zegt Jente Posthuma. ‘Als ik veel tijd met iemand doorbracht, of ik ging met mensen op vakantie, dan kwam altijd het moment dat ik geïrriteerd raakte door de geluiden die ze maakten. Heel gewone geluiden: vooral eetgeluiden, zoals smakken. Maar ook kuchen, keelschrapen en nagels knippen.’

Jente giechelt een beetje. ‘Het is ook belachelijk,’ zegt ze.

Het lijkt erop dat Jente vindt dat ze zich moet verontschuldigen, ook al heeft haar overgevoeligheid voor geluid inmiddels de status van een erkende aandoening gekregen en heeft ze een kleurrijke therapie gevolgd om die aandoening de baas te worden.

In haar roman schreef ze over haar ervaringen. En ze schreef er een serie verhalen over die onder de titel Klein hoofd gepubliceerd zijn door de Revisor. 

‘Ik was een keer op vakantie met iemand die allerlei geluiden maakte waar ik niet tegen kon. Hij beet op z’n nagels, bijvoorbeeld. Toen ik de irritatie niet meer de baas was, heb ik gezegd wat het met me deed, maar dat vond hij zo belachelijk dat hij zich niet eens kon voorstellen dat het een gespreksonderwerp kon zijn.’

Thuisgekomen van deze moeizame vakantie besloot Jente op internet te zoeken of er iets afwijkends met haar aan de hand was. Toen bleek dat er sinds kort een heuse medische term bestond voor haar gevoeligheid, bedacht op de afdeling psychiatrie van het amc in Amsterdam. Die term is misofonie, oftwel: geluidshaat.

Over geluidsoverlast is al heel veel bekend. In De Kennis van Nu zag u 12 januari 2017 bijvoorbeeld wat voor effect dat heeft op de slapende mens. Over geluidshaat is pas in 2013 voor het eerst gepubliceerd, door de onderzoekers Schröder, Vulink en Denys. In het tijdschrift PLoS ONE definieerden ze de term als ‘a preoccupation with a specific aversive human sound that triggers impulsive aggression.’ Mensen met geluidshaat hebben, kortom, niet alleen een hekel aan bepaalde door mensen gemaakte geluiden, ze worden er zo door in beslag genomen dat ze er met woedeuitbarstingen op kunnen reageren.

Dat herkent Jente wel. ‘Iedere keer als ik iemand vertelde wat me dwars zat, kreeg ik te horen: ja, maar dat heb ik ook. Maar anders dan de meesten werd ik, als ik die geluiden hoorde, echt woedend van binnen.’

Herrie

Ritselende chipszakken

Toen Jente ging samenwonen en in verwachting raakte, besloot ze stappen te ondernemen om paal en perk te stellen aan haar misofonie. ‘Ik was bang dat ik ook kwaad zou worden op de eetgeluiden van m’n kind. Dat zou ik wel heel sneu vinden. Het is ook niet goed voor je relatie. We wonen ook nog eens heel klein.’

Dus zocht ze contact met het amc, waar inmiddels de eerste therapieën ter bestrijding van de misofonie werden aangeboden. Ze kreeg een vragenformulier, vervolgens een gesprek met een psycholoog en tenslotte met een psychiater. ‘Die psychiater zei: ik vind dat je overmatig piekert. Daar schrok ik van, ik dacht: ik pieker toch helemaal niet zo veel? Als ik pieker, dan heeft dat gewoon een reden. Maar goed, ik mocht meedoen.’

Zo belandde Jente in een groepje met lotgenoten. En daar bleek al gauw dat het allemaal nog veel erger kon.

‘Er was een vrouw die niet alleen niet tegen de geluiden kon, maar ook niet tegen de aanblik van etende mensen. Er was ook een vrouw die ritselende chipszakken niet kon verdragen. Of het geklak van hakken op een harde vloer. Of mannen die zwaar ademen. Er was er zelfs een die bij een bushalte was gaan schoppen tegen een vuilnisbak omdat er iemand stond die bepaalde geluiden maakte.’

Wat volgde was een heel praktische therapie, begeleid door cognitief gedragstherapeuten. Iedereen moest een verhaal schrijven over wat ze zich herinnerden van de eerste keer dat ze overvallen werden door hun misofonie. Dat rakelde bij de meesten zoveel ellendige jeugdherinneringen op dat de therapeuten niet goed wisten wat ermee aan te vangen. Maar al gauw kwam het praktische gedeelte en dat ging een stuk beter.

Het gesmak van Bas

‘Ja, dat was heel idioot,’ herinnert Jente zich. ‘We moesten een geluid opnemen waar we niet tegen konden, en dat met een soort audioprogramma ombuigen naar iets wat we prettig vonden om naar te luisteren. Dus ik ging dan met m’n telefoon bij het gezicht van mijn man Bas en dan ging Bas eh...’

Jente stokt even, maar zegt het dan toch.

‘…Bas ging dan dus smakken… en dat nam ik op en met dat audioprogramma vervormde ik dat naar het geluid van een kabbelend beekje. Want dat vind ik een prettig geluid. Daarna moesten we een filmpje maken of een fotomontage van beelden waar je een positief gevoel van kreeg. En daar voegde je die smakgeluiden dan ook weer bij.’

Nadat er ook nog wat sessies met concentratieoefeningen waren gepasseerd, was de therapie afgelopen. Jente kwam er gesterkt uit. Het had geholpen. Het gesmak van de baby vervult haar niet met woede.

‘Ik geloof dat aan de basis van die hekel aan andermans geluiden een probleem schuilgaat met het feit dat andere mensen ruimte innemen,’ analyseert ze achteraf. ‘Dat associeer je dan met asociaal gedrag.’

Maar waar het nou allemaal door gekomen is, weet Jente niet, ze had zelf namelijk geen last van nare herinneringen aan haar jeugd. ‘De woede die je voelt als je de geluiden hoort, is een manier om afstand te scheppen tussen jou en de mensen in je omgeving,’ vermoedt ze. ‘Het heeft allemaal met ruimte te maken. Je neemt zelf te weinig ruimte in, en de woede is een manier om de wereld van je af te duwen.’

Ook al heeft de therapie geholpen, Jente is nog niet vrij van ergernis. ‘Je moet het wel bijhouden,’ zegt ze. ‘Ik denk dat het tijd wordt weer eens te gaan luisteren naar het gesmak van Bas, en het beekje.’

De Kennis van Nu: Ziek van Herrie
Donderdag 12 januari, 19:20 op NPO 2

In Je zal het maar hebben  wordt Nikky (18) gevolgd. Zij heeft misofonie, en kan zich kapot ergeren aan geluiden. 

Meer weten? Kijk op de site van Vereniging Misofonie Nederland

Ontdek meer in de special