Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Schedels

Een goed geheugen hebben is fijn. Of toch niet? Een bepaalde variant van een gen, dat voor een extra goed geheugen voor emotionele ervaringen zorgt, geeft ook een verhoogde kans op posttraumatisch stresssyndroom.

Een goed geheugen hebben is erg prettig. Maar kleven er ook nadelen aan? Volgens een bestaande theorie wel. Als je heel goed bent in dingen onthouden, onthoud je ook nare gebeurtenissen extra goed, zo is het idee. Waardoor je een verhoogde kans hebt op een stressstoornis.

Een groep psychologen en biologen uit Zwitserland en Duitsland besloot te kijken of ze bewijs konden vinden voor deze theorie, door te zoeken naar een link tussen genen die een rol spelen bij je geheugen en posttraumatische stressstoornis (PTSS). Zij namen om te beginnen 723 jonge, gezonde proefpersonen (zowel mannen als vrouwen) en lieten hen kijken naar foto’s die positieve, negatieve of neutrale emoties opriepen. Daarna moesten de deelnemers even iets anders doen. Tien minuten later werd getest hoeveel details van de foto’s zij zich nog wisten te herinneren.

Van tevoren was van elk van de proefpersonen bekeken welke variant zij hadden van een viertal genen. Mensen met een bepaalde variant van een van die genen, PRKCA genaamd, bleken extra goed te zijn in het onthouden van details van foto’s die positieve of negatieve emoties opriepen. Van de neutrale foto’s onthielden ze gemiddeld evenveel als de andere proefpersonen. Blijkbaar speelt deze specifieke variant van het PRKCA-gen een rol bij het emotionele geheugen, zo concludeerde het team van wetenschappers onder leiding van Dominique de Quervain.

Om hun bevindingen extra kracht bij te zetten onderwierpen de onderzoekers ook nog 394 proefpersonen met verschillende versies van het PRKCA-gen aan een fMRI-scan. Zo konden zij zien welke hersengebieden actief werden terwijl de proefpersonen dezelfde geheugentest met de foto’s moesten doen. En jawel: bij mensen met de eerder vastgestelde PRKCA-variant, die de wetenschappers de zogenoemde alfa-variant, waren de hersengebieden die met het emotionele geheugen te maken hebben actiever dan bij mensen met een andere versie van het gen.

Nu Quervain en zijn groep bewijs in handen hadden voor de link tussen het PRKCA-gen en de kracht van je emotionele geheugen, was het tijd voor het laatste deel van hun onderzoek: kijken of er een link bestond met het posttraumatisch stresssyndroom. Hiervoor togen de onderzoekers naar een kamp voor Rwandese vluchtelingen in Uganda. Het gros van deze vluchtelingen had vreselijke dingen meegemaakt tijdens de burgeroorlog in hun eigen land.

De psychologen namen bij 347 vluchtelingen testen af om te kijken of zij leden aan PTSS. Ook werd voor elk van deze vluchtelingen via een speekselmonster gekeken welke versie van het PRKCA-gen zij hadden. En inderdaad: vluchtelingen met de alfa-variant van het gen hadden meer kans op posttraumatische stress. Zij hadden grofweg vijftig procent kans om PTSS te krijgen, terwijl dit binnen de groep van vluchtelingen zonder de alfa-versie van het gen grofweg dertig procent was. Er was verder geen invloed van iets als sekse; het effect trad op bij zowel mannen als vrouwen.

De Zwitserse en Duitse wetenschappers hebben hiermee dus een duidelijk verband aangetoond tussen het gen PRKCA en de gevoeligheid voor stressaandoeningen. Wat overigens niet betekent dat iedereen met de alfa-versie van dit gen deze gevoeligheid heeft. Zoals het onderzoek in het vluchtelingenkamp laat zien, was de kans op PTSS alleen verhoogd. Bovendien is PRKCA niet het enige gen dat een rol speelt bij hoe goed je dingen kunt onthouden. Dezelfde onderzoekers hebben eerder aangetoond dat een bepaalde versie van het geheugen-gen ADRA2B ook zorgt voor een sterker emotioneel geheugen; maar bij deze genvariant is de kans dat iemand na een traumatische ervaring PTSS ontwikkelt niet hoger dan normaal.

Bron: Dominique Quervain e.a., PKCa is genetically linked to memory capacity in healthy subjects and to risk for posttraumatic stress disorder in genocide survivors, in: PNAS, maandag 14 mei 2012.