Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Onderzoekers

De methodes van sommige patiëntonderzoeken laten af en toe te wensen over. Toch worden deze onderzoeken gepubliceerd in hoog aangeschreven wetenschappelijke vakbladen, schrijven wetenschappers van het Julius Centrum in Utrecht.

Niet elk onderzoek dat gedaan wordt is even betrouwbaar. Dat is niet handig als het onderzoek naar patiënten betreft. Als een onderzoek dan niet goed wordt uitgevoerd, of het wordt slecht gerapporteerd, kan dat nadelige gevolgen hebben voor de behandeling van toekomstige patiënten. Een medisch onderzoek kan bijvoorbeeld te weinig proefpersonen bevatten, waardoor de uitkomst onbetrouwbaar wordt. Of de beschrijving van het onderzoek is te summier of incompleet, zodat het onderzoek niet herhaald, of erger nog, niet gebruikt kan worden. Die herhaling is erg belangrijk is om onderzoeksresultaten zo betrouwbaar mogelijk te maken.

Onderzoekers van het Julius Centrum in Utrecht zochten uit wat er allemaal mis kan gaan bij zogenaamde predictie-onderzoeken. 'Met een predictie-onderzoek onderzoek je of je met bepaalde metingen aan een patiënt iets kan voorspellen', legt epidemioloog Walter Bouwmeester uit. 'De predictie-onderzoeken die wij hebben bekeken bestaan uit twee verschillende soorten. Prognostisch en diagnostisch. Prognostisch predictie-onderzoek voorspelt het verloop van een ziekte in de tijd, bijvoorbeeld hoe lang het duurt voordat een patiënt met kanker na een chemokuur ziektevrij is. Een diagnostisch onderzoek bestudeert bijvoorbeeld of een test, bijvoorbeeld een borstfoto, kan voorspellen of de patiënt op dit moment een bepaalde ziekte, bijvoorbeeld borstkanker, heeft.'

Stijgende lijn

Uit zes grote bladen selecteerden de wetenschappers ruim duizend predictie-onderzoeken en brachten dit aantal terug naar 71. Van vijftien procent van die 71 artikelen was de opzet niet duidelijk en ruim de helft van de onderzoeken gebruikte te weinig proefpersonen voor een betrouwbaar resultaat. Het onderzoek verscheen deze week in PLoS Medicine.

Bouwmeester legt uit dat het ooit nog een stuk slechter was. 'Uit vorige reviews bleek dat er nogal wat tekortkomingen waren in dit type onderzoek, zoals welke patiënten er nu eigenlijk bij betrokken waren’ vertelt Bouwmeester. ‘We hebben deze analyse uitgevoerd om te kijken of er al aspecten waren verbeterd. Gelukkig zagen we dat ook terug. Maar er zijn nog veel dingen die verbeterd kunnen worden, zoals de grootte van de onderzoeksgroep of het aantal predictiefactoren dat onderzocht wordt.'

Rommelige methode

Door een rommelige of zelfs verkeerde methode kunnen de resultaten van zo'n onderzoek vertekend zijn, vertelt Bouwmeester. Toch is er nog geen eenduidige richtlijn voor de methodes van dit soort onderzoek, laat staan hoe je ze moet rapporteren. 'We moeten eerst weten wat goede methoden zijn en die in kaart brengen, voordat we richtlijnen kunnen schrijven. Ik denk dat we nu in een overgangsfase zitten. We weten inmiddels veel over welke de juiste onderzoeksmethodes voor predictie-onderzoek zijn, maar nog niet alles.

Hoewel niet alle predictie-onderzoeken even betrouwbaar zijn, denken Bouwmeester en zijn collega’s van het Julius Centrum dat we moeten roeien met de riemen die we hebben. 'Als er van een bepaald ziektebeeld niets bekend is, dan is het misschien beter eerst exploratief onderzoek met een aantal tekortkomingen te publiceren dan helemaal niks.’

Een goed vooruitzicht

Bouwmeester denkt dat het wel op z'n pootjes terecht komt. 'Als je onze review met andere reviews van vijf of tien jaar geleden vergelijkt, zit er een stijgende lijn in. Ik denk dat die stijgende lijn zich wel voort blijft zetten. Er komt steeds meer aandacht voor dit type medisch onderzoek, dus ik verwacht ook dat onderzoekers steeds meer methodische aanbevelingen gaan volgen. Een richtlijn voor predictie-onderzoek is zeker iets wat op de agenda staat bij veel onderzoekers.'

Bouwmeester W, Zuithoff NPA, Mallett S, Geerlings MI, Vergouwe Y, Steyerberg EW, Altman DG, Moons KGM (2012) Reporting and Methods in Clinical Prediction Research: A Systematic Review. PLoS Med 9(5): e1001221. doi:10.1371/journal.pmed.1001221