Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
alcohol vs cannabis

Politici hebben het over het algemeen niet zo op wiet, althans niet en public. Rutte noemde cannabis onlangs nog gevaarlijke troep. Dat zal je hem over alcohol niet gauw horen zeggen. Cannabisminnend Nederland zag dan ook weer eens bevestigd: drugsbeleid is gebaseerd op vooroordelen, niet op feiten. Want wiet is veel minder schadelijk, zeggen zij.

Drugs vergelijken is tricky. In 2009 kostte het hoogleraar David Nutt zelfs zijn baan. Op basis van zijn eigen vergelijkend onderzoek naar drugsschade beweerde hij dat alcohol schadelijker is dan veel illegale drugs, waaronder cannabis en ecstasy. En dat het Britse drugsbeleid verre van evidence based was. Dat was het einde van zijn overheidscarrière: hij werd uit een belangrijke adviesraad voor alcohol en drugs gegooid.

Het voorval, al gauw de 'Nutt-case' gedoopt, weerhield Nutt er niet van zijn onderzoek voort te zetten. In 2010 maakte hij een brede analyse van de schadelijkheid van 20 verschillende drugs.

Alcohol stond met glans op nummer 1

Zelfs heroïne en crack waren volgens Nutts berekeningen minder schadelijk. En alcohol was drieëneenhalf keer schadelijker dan wiet: met 72 (alcohol) versus 20 (cannabis) punten op een schaal van 100 leek die vergelijking een uitgemaakte zaak. Cannabis haalde de 8e plaats.

Onderstaande grafiek vind je ook hier. 

grafiek alcohol vs cannabis

Maar hoe kun je de schadelijkheid van drugs nou in punten uitdrukken?

Om dat te doen maakte Nutt samen met een groep experts een staalkaart van in totaal 16 zaken die drugs kapot kunnen maken, onderverdeeld in schade aan de gebruiker (blauw) en schade aan anderen (rood).

Bij schade aan de gebruiker keken ze bijvoorbeeld naar het risico op overdosering, verhoogde kansen op kanker, hartziekten en beroertes, en naar potentiële negatieve effecten als verlies van woning, werk en relaties.

In de categorie 'schade aan anderen' vielen bijvoorbeeld geweld, verkeersongelukken en criminaliteit. Maar ook de verhoogde kosten van politie en justitie. Ze kwantificeerden zelfs het verlies aan sociale cohesie dat elke drug zou veroorzaken. Sommige soorten schade wogen zwaarder dan andere: de potentiële dodelijkheid van een drug telde bijvoorbeeld zwaarder mee dan de gezondheidsschade. 

Hun conclusie: alcohol berokkent anderen 5 maal en de gebruiker 2 maal meer schade dan cannabis.

Als je alleen kijkt naar schade voor de gebruiker, zijn, volgens deze berekening, alleen heroïne, crack en metamfetamine slechter dan drank.

Was cannabis niet slecht voor de geestelijke gezondheid? Nou - er is een correlatie tussen wietgebruik en psychosen. Maar volgens Nutt is het nog maar de vraag of cannabis die psychosen ook veroorzaakt. Het zou, omgekeerd, kunnen zijn dat mensen met aanleg voor schizofrenie vaker wiet gebruiken. Oorzakelijke verbanden tussen alcoholgebruik en allerlei akelige ziekten zijn daarentegen wel bewezen.

Soortgelijke studies van drugsschade in Europa en Nederland leverden vergelijkbare staafdiagrammen als dat hierboven op. Cannabis scoort altijd veel lager dan alcohol. Nederlandse onderzoekers stelden daarom in 2013 dat de overheid te veel aandacht besteedt aan illegale drugs en te weinig aan het beperken van schade door alcohol.

Dus: case closed?

Er is kritiek. Sommige wetenschappers menen dat dit soort staafdiagrammen de complexe werkelijkheid platslaat. En dat alcohol zo hoog scoort, juist doordat het algemeen geaccepteerd is. Zou heroïne legaal en sociaal geaccepteerd zijn, dan zou die drug misschien wel op nummer 1 staan.

Nutt erkent dat de juridische status en beschikbaarheid van drugs invloed hebben op hoeveel schade ze veroorzaken. De methode is niet perfect, maar beter dan niets, vindt hij.

De vraag dringt zich op wat er zou gebeuren als cannabis en alcohol van plek wisselen: cannabis legaal en diep verankerd in onze cultuur, alcohol half legaal en gestigmatiseerd. Maar het is politiek gezien vrij onwaarschijnlijk dat dat experiment binnenkort uitgevoerd wordt.

Meer weten?

In deze video vertelt professor Nutt over zijn onderzoek. 

Ontdek meer in de special