Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu / Focus en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
It's a bird, it's a plane, it's Robin van Persie
Nationale voetbalteams kunnen ten onder gaan door een teveel aan talent.

In eerste instantie zou je denken dat een nationaal voetbalteam steeds beter wordt naarmate er meer topspelers in spelen. Verrassenderwijs gaat dat echter alleen maar op tot een bepaald maximum: een nationaal voetbalteam wordt steeds beter tot ongeveer 70% van de teamleden toppers zijn (16 van de 23 WK-selectiespelers). Maar voeg je hier nog meer topspelers aan toe, dan gaat het nationale team statistisch gezien juist slechter presteren.

Dat blijkt uit een analyse van de kwalificatiewedstrijden voor het WK Voetbal in 2010 en 2014. Het onderzoek is gedaan door de Nederlandse psycholoog Roderick Swaab samen met enkele collega’s, waaronder Richard Ronay van de Vrije Universiteit Amsterdam. Het verscheen in juni in het vakblad Psychological Science

De Nederlandse psychologen hebben alle WK-selecties van meer dan tweehonderd landen en hun kwalificatie-uitslagen geanalyseerd. De prestaties van de WK-kwalificatieteams zijn berekend aan de hand van de FIFA-ranking. De FIFA deelt per wedstrijd punten uit op basis van het resultaat, de sterkte van de tegenstander en het belang van de wedstrijd.

Voor de definitie van wie wel of niet een topspeler is, gaan de psychologen uit van de Deloitte Football Money League: een ranking van de beste clubs ter wereld. In 2012/2013 bestond de top-4 uit: Real Madrid, Barcelona, Bayern München en Manchester United. Ajax staat hier 27e, als eerste Nederlandse club.

Vervolgens kijken de psychologen bij welke club een speler van de WK-selectie speelt. Hoe hoger zijn club staat, hoe hoger de speler als topspeler scoort. Alleen spelers die minstens tweemaal voor hun nationale team werden geselecteerd werden meegeteld.

Te veel ego's

Swaab noemt het gevonden effect het 'te-veel-talent'-effect. Het effect heeft drie mogelijke oorzaken. Te veel topspelers betekent vaak te veel ego's, die een goede samenwerking in de weg staan. Ten tweede heeft elk goed team een duidelijke hiërarchie nodig. Te veel topspelers verstoren die hiërarchie: te veel leiders, te weinig volgers. En de derde mogelijke oorzaak is dat teveel topspelers met elkaar een strijd moeten aangaan om een plek in de basis, zoals de spitsen Huntelaar en Van Persie tijdens het EK in 2012. Juist in een nationaal team moeten sterspelers de concurrentie met elkaar aangaan, terwijl ze bij hun club altijd in de basis staan.

Spanje had tijdens dit WK de enige selectie waarvan alle 23 de geselecteerden topspelers waren. Spanje had er dus echt te veel, en we hebben het gezien: ze vlogen er de eerste ronde uit. Te veel sterren, te weinig waterdragers. Spanje was over de top.

Wat is volgens de gehanteerde definities het aantal topspelers in de selecties van 23 spelers van de nog overgebleven WK-teams (update zaterdag 5 juli):

Duitsland: 19 (iets te veel)

Brazilië: 16 (optimaal)

Argentinië en België: 14 (iets te weinig)

Nederland: 10 (te weinig)

Costa Rica: 0 (veel te weinig)

Strijd tussen topkippen

Swaab en zijn collega’s vonden hetzelfde 'te-veel-talent'-effect ook in het Amerikaanse basketbal. Daar ligt het optimum aan topspelers bij 50% van het totale team. Hoe belangrijker de samenwerking binnen een teamsport, hoe eerder het 'te-veel-talent-effect' roet in het eten gooit.

Maar er zijn ook teamsporten waarin de prestatie van het team veel meer wordt bepaald door de individuele prestaties dan door de samenwerking in het team, bijvoorbeeld honkbal. Hoe meer topspelers, hoe beter, zo geldt in het honkbal.

Overigens kunnen de resultaten van dit onderzoek ook worden toegepast in het bedrijfsleven, waarin teamleden nauw met elkaar moeten samenwerken. En het gaat zelfs op voor kippen in een legbatterij. Wanneer pluimveehouders alleen die kippen bij elkaar zetten die individueel de meeste eieren leggen, dan gaat het mis. Dan ontstaat er een strijd tussen al die topkippen, waardoor de eierproductie juist daalt.