Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Vetgemest voor de goden
In het Zuid-Amerikaanse Incarijk werden kinderen aan de goden geofferd. De haren van vier mummies die op bergtoppen zijn gevonden, vertellen veel over hun laatste levensjaren. Het eten was goed, ze reisden ver en ze gebruikten veel coca.

“Wat mij het meest schokte, was de ontdekking dat het lot van de kinderen al zo lang van tevoren was bezegeld. Twaalf maanden voor hun dood veranderde hun dieet plotseling, en daaruit leiden we af dat ze vanaf dat moment werden voorbereid op hun einde als offer voor de goden.” Andrew Wilson, archeoloog aan de Britse universiteit van Bradford, is gespecialiseerd in het analyseren van de haren van mummies. Samen met collega’s uit diverse landen heeft hij onderzoek gedaan aan vier dode kinderen, die hoog in het Andesgebergte gevonden zijn.

In het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences van deze week bespreken ze wat er uit hun vijf à zes eeuwen oude haren af te leiden viel. Het stijfbevroren lichaam van een vijftien jaar oud meisje (‘Sarita’) werd in 1996 gevonden op de top van de vulkaan Sara Sara in Peru, 5500 meter boven zeeniveau. Drie jaar later ontdekten archeologen nog eens drie kindermummies, waaronder weer een vijftienjarig meisje. Ze lagen in een bouwsel vlak onder de top van de 6739 meter hoge vulkaan Llullaillaco, in het noordwesten van Argentinië. De kinderen waren daar doelbewust achtergelaten door Incapriesters, als offer voor de goden.

“Dit zijn de best geconserveerde mummies ter wereld”, vertelt Wilson. “Onderzoek doen aan botten of tanden zat er niet in, want dat zou te veel beschadigingen aanrichten. Maar stukjes haar van deze vier kinderen mochten we wel gebruiken. Dat zat niet alleen op hun hoofd, maar ook in zakjes die ze bij zich droegen.”

“Je kunt die haren in zekere zin beschouwen als een soort chemisch dagboek over de laatste maanden van hun leven. We hebben gekeken naar veranderingen in de verschillende versies van koolstof-, stikstof-, zuurstof-, waterstof- en zwavelatomen in de haren, stabiele isotopen heten die. En dat vertelde ons veel over het leven dat deze kinderen in hun laatste maanden hebben geleid.”

Het langste haar kwam van het meisje dat bekendstaat als de ‘Maagd van Llullaillaco’. Wilson: “Het is meer dan 25 centimeter lang, dat betekent voor ons een tijdlijn van ruim twee jaar.” Dit meisje at tot een jaar voor haar dood nauwelijks vlees en waarschijnlijk veel aardappels, blijkt uit de stikstof en de koolstof in het haar. Maar toen veranderde het dieet plotseling radicaal.

“Vanaf omstreeks twaalf maanden voor ze stierf, heeft ze veel vlees en maïs gegeten”, zegt de archeoloog. “Ze ging dus van een typisch armendieet naar een heel elitair voedingspatroon.” Vierenhalve maand voor het einde is nog een verandering in het haar te zien, in de zuurstof- en de waterstofprofielen. “Dat duidt op hoogteveranderingen. Wij vatten dat op als een aanwijzing dat ze ging reizen. Ook de zwavelisotopen wijzen daarop.”

De twee andere kinderen die op deze bergtop zijn gevonden, een jongetje van zeven en een meisje van zes, hebben eveneens zo’n vierenhalve maand durende reis achter de rug. De kleren van de kinderen zijn gemaakt in Cuzco, de hoofdstad van het Incarijk. Van daar was het 1420 kilometer lopen naar de vulkaantop waar het meisje is gevonden. Het was een verre uithoek van het rijk, dat op dat moment op zijn grootst was. Iemand met haast zou die afstand in tweeënhalve maand hebben kunnen afleggen, maar vierenhalve maand zou een aannemelijke reistijd zijn voor een groep priesters die een mensenoffer gingen brengen, menen de onderzoekers.

Waarschijnlijk zijn de kinderen dus een jaar voor hun dood uit hun arme boerengemeenschap gehaald en werden ze in de hoofdstad verzorgd als iemand met een hoge status. En dan dus die lange reis, eindigend in de eenzame dood op een ijskoude bergtop.

Hoe stierven deze kinderen? Op andere plaatsen geofferde kinderen dragen vaak sporen van geweld, maar bij de drie van de hoogste piek is dat niet het geval. Misschien was hoogteziekte en bevriezing al fataal, speculeren de onderzoekers. En dan is er nog iets vreemds aan het haar. Vooral dat van de vijftienjarige ‘Maagd van Llullaillaco’ zit barstensvol afbraakproducten van coca, de bladeren waaruit tegenwoordig cocaïne wordt gewonnen.

“Ze werden onder meer gebruikt bij rituelen”, zegt Wilson. “Maar ik kan me ook voorstellen dat ze moesten helpen de kinderen te verzoenen met het vreselijke lot dat ze te wachten stond.”

Andrew Wilson e.a.: “Stable isotope and DNA evidence for ritual sequences in Inca child sacrifice’, PNAS Early Edition, 4 oktober 2007