Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu / Focus en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
De Kennis van Nu | 18 juni 2015 | 22:00 | Radio 5

Je kon er deze week niet naast kijken: De slag om Waterloo, de Magna Carta, de Vogel des Vaderlands... En uit Nederlands onderzoek blijkt dat het aantal nieuwe standbeelden in Europa stijgt. Is het nationalisme in Europa weer in opmars?

Waarom treurt de Fransman al 200 jaar om Waterloo?

Vandaag 18 juni is het exact 200 jaar geleden dat Napoleon het onderspit in Waterloo moest delven. Het betekende het definitieve einde van zijn dolle fratsen als Frans staatsman. Uiteindelijk had hij door zijn veroveringsoorlogen miljoenen doden op zijn geweten en een democratisch leider was hij eveneens niet.

Terwijl de rest van Europa daarom de slag vandaag feestelijk herdenkt, vinden de Fransen Waterloo op z'n zachts gezegd maar niets. Eerder had de Franse regering grote bezwaren toen België een speciale verjaardagsmunt wilde slaan. En vandaag stuurt Frankrijk enkel een ambassadeur naar het evenement. President François Hollande blijft lekker thuis.

Camille Creyghton (Universiteit Amsterdam) studeerde eerder in Parijs en doet haar doctoraatsonderzoek naar de invloed van Franse geschiedschrijving uit de 19de eeuw op de huidige Franse politiek. Wij konden ons daarom geen betere persoon voorstellen om ons te vertellen waarom Waterloo na 200 jaar bij de Fransen nog altijd zo gevoelig ligt.

Verlangen we opnieuw naar meer nationalisme?

Onderzoekers van de Universiteit Amsterdam hebben de ambitieuze doelstelling om hét referentiepunt te worden in academisch onderzoek als het over romantisch-nationalisme gaat. Vorige week lanceerde ze romanticnationalism.net. Dat is een website met een gigantisch grote database van historische figuren, schilderijen, folklore, muziekstukken, standbeelden en andere soorten cultuurproducten die de afgelopen eeuwen in Europa zijn gemaakt en die een romantisch-nationalistische karakter hebben.

Al meer dan 300 onderzoekers over heel Europa hebben er al aan bijgedragen. Naast info over de Marseillaise en het Wilhelmus, kun je er net zo goed de briefwisselingen van de sprookjesschrijvers Grimm en de Europese rondreizen van Chopin op een kaartje bekijken.

Tijdens het maken van de database merkten de onderzoekers ook dat het aantal nieuwe standbeelden in Europa vanaf de jaren 2000 weer het stijgen is. En een standbeeld is een van de weinige cultuurproducten die geen mogelijk alternatief hebben gekend (zoals een foto een schilderij verving of een film een opera). Mogen we dan stellen dat het nationalisme in Europa opnieuw in opmars is? We praten er over met een van de hoofdauteurs van de website en docent Moderne Nederlandse letterkundeJan Rock (UVA).

De zin en onzin van de Magna Carta

Naast de herdenkingen rond Waterloo hadden de Britten deze week nog een andere reden om te feesten. Hun eigenste Magna Carta bestaat 800 jaar. En als we de Britten mogen geloven zou het middeleeuwse document de grootste dingen geïntroduceerd hebben: democratie, mensenrechten, vrijheid enzovoort. Het zou zelfs de inspriatiebron geweest zijn voor de Amerikaanse Onafhankelijksheidsverklaring en de Universele Verklaring voor de Rechten van De Mens.

Wat zijn de feiten en wat is fictie? We praten er over met hoogleraar Engelse philologie Rolf Bremmer (Universiteit Leiden).

Dringend gezocht: Een Vogel des Vaderlands!

De haan staat symbool voor Frankrijk, de zeearend voor de Verenigde Staten, de adelaar voor Duitsland en zo pas hebben de Britten het roodborstje tot vogel des vaderlands gebombardeerd. 'Dan kan Nederland niet achterblijven' moet de Vogelbescherming gedacht hebben. Daarom begint de organisatie later deze maand met een grote verkiezingswedstrijd.

Bij ornitholoog Ruud Foppen (Sovon Vogelonderzoek Nederland) peilen we of er wel noodzaak aan dit soort van wedstrijd is. Tegelijkertijd mag hij (uiteraard) eveneens zijn eigen favoriete vogel pitchen.

Als u een vogel bent en u denkt geschikt te zijn voor deze vacature mag u zich altijd bij ons aanmelden.

En verder...

is journalist Arnout Jaspers er met de meest opvallende wetenschapsnieuwtjes. Zo drukt hij onze neus nog even fijntjes op de meest duistere aspecten van nationalisme. Volgens een grootschalig onderzoek hebben de Duitsers die jong waren tussen 1933 en 1945 vaak nog altijd sterke antisemitische gevoelens ten gevolge van de sterke Nazi-propaganda.

Presentatie: Jeroen Dirks.