Nieuwsbrief

Blijf wekelijks op de hoogte van het beste uit De Kennis van Nu en het laatste nieuws!

MELD JE AAN
Labyrint

De meeste mensen vinden schimmels alleen maar vies. Maar zonder schimmels zouden wij geen brood, kaas of bier hebben. Bovendien verteren schimmels dode planten- en dierenresten. Zonder hen zou de wereld bedekt zijn met een dikke laag organisch afval. Op alle planten, dieren en mensen leven talloze schimmels. Volgens de meest conservatieve schatting zijn er 1,5 miljoen soorten schimmels op aarde, maar waarschijnlijk is het een veelvoud daarvan. Van die miljoenen schimmels zijn er naar schatting maar 500 tot 600 schadelijk voor mensen, dieren of planten. Maar die kunnen dan ook voor ernstige problemen zorgen.

Voor gezonde mensen is een schimmelinfectie geen probleem: hun immuunsysteem maakt met een binnendringende schimmel korte metten. Maar bij mensen met een slecht werkend immuunsysteem, zoals bejaarden, hiv-patiënten of kankerpatiënten die chemotherapie gehad hebben, hapert die natuurlijke afweer.

Door het succes van de geneeskunde blijven steeds meer van die patiënten in leven. De keerzijde van dat succes is dat die patiënten vaker last hebben van schimmelinfecties. Er bestaat een groep goed werkende medicijnen tegen schimmelinfecties: azolen.

De Nijmeegse hoogleraar microbiologie Paul Verweij heeft ontdekt dat steeds meer schimmels, die patiënten buiten het ziekenhuis binnen krijgen, niet op deze medicijnen reageren. Dat zou te maken kunnen hebben met het feit dat dezelfde middelen ook buiten het ziekenhuis veel gebruikt worden, als schimmelbestrijdingsmiddel in de landbouw, in verf en zelfs in matrassen. Zo zouden schimmelsoorten resistent zijn geworden tegen azolen. Vooralsnog zijn er geen andere schimmelbestrijdingsmiddelen voorhanden.

De Cavendish

In de landbouw vormen schimmels een nog groter gevaar. De banaan is het vierde voedselgewas ter wereld. Voor een groot deel van de wereldbevolking zijn bananen het hoofdvoedsel. Bananen zijn klonen: waar ook ter wereld, je eet bananen van hetzelfde ras, de Cavendish. De afgelopen zestig jaar was die banaan resistent voor een zeer schadelijke bodemschimmel, de fusarium.

Maar sinds eind vorige eeuw verspreidt zich een nieuwe variant van die schimmel over de wereld, waartegen de Cavendish geen weerstand heeft. Als de schimmel Afrika en Latijns Amerika bereikt, zal de banaan daar uitgeroeid kunnen worden. Niet alleen zullen we het dan moeten doen zonder onze bananenyoghurt, maar voor grote delen van de wereldbevolking betekent dat honger. De Wageningse plantenziektekundige Gert Kema wil dat voorkomen, door resistentiegenen tegen fusarium uit oneetbare wilde bananen in te bouwen in onze consumptiebanaan.

Tegelijk zoekt Wietse de Boer, bodemmicrobioloog van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) in Wageningen, naar manieren om de bodem zelf weerbaarder te maken tegen schadelijke schimmels, met gebruikmaking van de ontelbare organismen die daarin leven.